Estonya'da Jõgeva malikanelerinin üçte biri koruma kapsamından çıkarılabilir

Estonya Ulusal Miras Kurulu (Muinsuskaitseamet), Jõgeva ilçesindeki malikane mirasının gözden geçirilmesi sırasında bölgedeki mimari anıtların yaklaşık üçte birinin devlet korumasından çıkarılmasını önerdi.

Kurulun yapılı miras dairesi başkanı Anita Staub, malikane mirası olarak listelenen 133 mimari anıtı incelediklerini belirterek, ön tekliflerinin 85 yapının korunmasının sürmesi, 48 yapının ise devlet korumasının sona erdirilmesi yönünde olduğunu söyledi.

Ulusal Miras Kurulu, anıt listesini 2023'ten bu yana gözden geçirip güncelliyor. Jõgeva, malikane mirasının da pilot değerlendirme kapsamında ele alındığı ilk ilçe oldu.

Estonya'da yaklaşık 5 bin mimari anıt bulunuyor ve bunların yarısından fazlasını malikane mirası oluşturuyor. Staub, son bir yılda beş ilçedeki malikanelerin incelendiğini, Jõgeva'nın analizi tamamlanan ilk ilçe olduğunu kaydetti.

Kurul, değerli koruma altındaki binaların onarımı için sahiplerine tavsiyelerde bulundu. Ancak Staub, bazı durumlarda yapıların listeye oldukça gelişigüzel eklendiğini kabul etti.

Sovyet döneminden kalan geniş koruma listesi

Staub'a göre Sovyet döneminde ilk envanter çalışmaları yapılırken, koruma önerisi bulunmadığı halde pek çok bina koruma altına alındı. Malikane mirasının çok geniş ve kapsamlı biçimde korumaya alındığını, birçok yapının koruma altına alındığında zaten oldukça kötü durumda olduğunu ifade etti.

Kurulun tavsiyeleri nihai değil. Değerlendirme sonuçları önümüzdeki hafta Jõgeva halkına sunulacak ve kurul ancak bundan sonra hangi binaların listeden çıkarılacağına karar verecek. Değerlendirmeyi yapanlar da her zaman aynı görüşte değil.

Staub, hararetli tartışmalara yol açan Võisiku Malikanesi'ni örnek gösterdi. Tarihsel olarak özel bir yer olan ve Estonya edebiyat tarihinin önemli eseri "Çarın Delisi"ne mekân olan malikanenin 20. yüzyılda özellikle ana binasının büyük ölçüde değiştirildiğini ve tarihi dokuya ciddi biçimde müdahale eden çok büyük bir ek bina yapıldığını anlattı. Kurul, mevcut değerlendirmeye göre bu malikane kompleksindeki binaların devlet korumasının sona erdirilmesini öneriyor.

Jõgeva'nın yanı sıra Pärnu, Lääne, Hiiu ve Saare ilçelerinde de malikane mirası değerlendirmeleri yapıldı. Kurul, malikane mirası olarak listelenen tüm binaları kademeli olarak gözden geçirmeyi planlıyor, ancak süreç zaman alacak.

Staub, Estonya'nın her yerinden "Sıra ne zaman bizim ilçeye gelecek?" sorularının geldiğini belirterek bunun kaynak ve zaman açısından yoğun bir proje olduğunu vurguladı. Malikane mirasının yalnızca binalardan oluşmadığını, sıklıkla arkeolojik mirası da kapsadığını, bu nedenle arkeologları da sürece dahil ettiklerini söyledi. Yalnızca bu beş ilçenin değerlendirilmesi 10 ay sürdü.

Hedef, tüm malikane mirası alanlarının 2028 yılı sonuna kadar gözden geçirilip değerlendirilmesi. Malikane mirası değerlendirmesine ilişkin planlar hakkında daha fazla bilgi Ulusal Miras Kurulu'nun internet sitesinde yer alıyor.

Jõgeva ilçesi raporu 7 Ekim Salı günü Puurmani'de sunulacak.