Estonya'da işverenler: Bütçe açığı ve borç yükü için reform şartı

Estonya İşverenler Merkez Birliği (Eesti Tööandjate Keskliit), hükümetin bütçe görüşmelerinin başladığı bu hafta yayımladığı manifestoda, ülkenin ekonomik rekabet gücünü artırmak için kapsamlı reformlar önerdi. Birlik, kamu borcunun GSYİH'nin yüzde 30'u, vergi yükünün ise yüzde 35'i geçmemesi gerektiğini savunuyor. Öneriler arasında yerel yönetimlerin sayısının azaltılması, eğitim ve sağlık hizmetlerinin performans esaslı finansmanı ve aile hekimliği sisteminin reformu da yer alıyor.

Manifestoda, Estonya ekonomisinin Avrupa Birliği ortalamasından daha hızlı büyümesi hedeflenirken, devlet harcamalarının son yedi yılda ekonomiden önemli ölçüde hızlı arttığına dikkat çekildi. Bu durumun AB'nin en hızlı vergi ve borç artışına yol açtığı belirtilerek, borcun yüzde 30'un üzerine çıkmasının zararlı etkiler yaratacağı ifade edildi.

Yerel yönetim reformu ve stratejik yatırımlar

İşverenler, mevcut 79 belediyenin Estonya için fazla olduğunu, birçoğunun kaliteli hizmet sunacak insan kaynağı ve mali kaynaktan yoksun olduğunu savunuyor. Bu nedenle idari reformun devam etmesini öneriyorlar. Birlik, yerel yönetimlerin il merkezleri seviyesinde, yani 15 il merkezi ve Tallinn-Tartu alt birimleri biçiminde örgütlenmesini öneriyor. Ayrıca, bütçelerinin yarısından fazlasını eğitime harcayan belediyelerin birleştirilmesi yönünde de öneride bulunuldu.

Manifestoda ayrıca, Estonya'nın stratejik yatırımlar için çekici bir ülke olması gerektiği belirtilerek, EBRD veya Dünya Bankası yıllık toplantıları gibi uluslararası etkinliklerin ülkeye getirilmesi hedefleniyor. Tallinn Borsası'nın gelişmiş piyasalar kategorisine alınması ve ülkenin kredi notunun en az AA seviyesine yükseltilmesi, uzun vadede ise AAA seviyesine ulaşılması isteniyor. Özel emeklilik sisteminin zayıflatılmaması gerektiği de vurgulanıyor.

Eğitim ve sağlıkta performans odaklı finansman

Eğitimde, genel öğretimin yönetimi ve finansmanının devlet, belediyeler ve okul yöneticileri arasında bölünmüş olması eleştirilirken, öğretim kalitesi sorumluluğunun okul sahibinde olması gerektiği belirtildi. Ortaöğretim sorumluluğunun merkezi yönetime verilmesi, okul ağının demografik değişimlere göre optimize edilmesi ve finansmanın öğretim kalitesi ve sonuçlarla ilişkilendirilmesi önerildi. Ayrıca, dijital öğrenme materyallerine yatırım yapılması ve fen bilimleri ile teknoloji eğitiminin güçlendirilmesi istendi.

Sağlık alanında ise sağlık harcamalarının son yedi yılda iki katına çıktığına, buna karşın sağlıklı yaşam süresinin Avrupa'nın son sıralarında olduğuna işaret edilerek, sağlık hizmeti finansmanının performans esaslı modele geçirilmesi talep edildi. Acil tıp, doğum ve yoğun bakım gibi hizmetlerin ulusal rezerv gibi finanse edilmesi, diğer hizmetlerde ise hastanın tercihi doğrultusunda rekabete açılması önerildi. Ayrıca, işveren tarafından ödenen sağlık harcamalarının vergiden muaf tutarı artırılmalı ve aile hekimliği yapan şirketlerin sadece orada çalışan hekimlere ait olması sınırlaması kaldırılmalı.

Çevre ve iklim hedeflerinde bilimsel temellere dayanılması gerektiğini vurgulayan işverenler, savunma alımlarında yabancı firmalardan 10 milyon avroyu aşan tutarlarda yapılan alımlarda tedarikçinin bu tutarın en az dörtte birini Estonya'da alt yüklenici veya iş birliği yoluyla bırakması koşulu getirilmesini önerdi. Ayrıca, yerel kaynaklara dayalı sektörlerin stratejik öneme sahip olduğu belirtildi. Bilim ve araştırma faaliyetlerinde ise 2035 yılına kadar verimliliğin AB ortalamasının yüzde 110'una ulaşması hedefleniyor.