Estonya'da gençlerin seçime ilgisi düşük: aday eksikliği öne çıkıyor

Estonya'da son Riigikogu (Estonya Parlamentosu) seçimlerinde gençlerin yarısından azı oy kullandı. 2023'teki seçimlerde 18-24 yaş arası seçmenlerin katılım oranı yüzde 46 olarak kaydedildi. Siyaset bilimci ve genç siyasetçilerin değerlendirmesine göre, bu düşük katılımın nedeni ilgisizlik değil, güven eksikliği ve siyasetin günlük yaşamdan kopuk algılanması.

Uzmanlar: Siyaset gençler için soyut kalıyor

Tartu Üniversitesi Johan Skytte Siyaset Araştırmaları Enstitüsü'nde karşılaştırmalı siyaset öğretim görevlisi Alar Kilp, gençlerin düşük katılımının, siyasi kararlara yaşlılara kıyasla daha az bağımlı olmalarıyla da ilgili olduğunu söyledi. Kilp'e göre oy verme yaşla birlikte artıyor: mülk sahibi olan, geliri yüksek ve okul çağında çocuğu bulunan kişilerin siyasette kaybedecek daha çok şeyi olduğu için ilgileri ve katılımları da artıyor.

Kilp, gençler için seçimlerden daha önemlisinin doğrudan siyasi katılım olduğunu belirtti. Gençlere somut sonuçlar veren katılım biçimlerinin daha anlamlı geldiğini, temsilci seçmenin ise fazla soyut, uzun vadeli ve somut sonuçlardan kopuk göründüğünü ifade etti.

Tartu Üniversitesi Devlet Bilimleri Derneği Başkanı Henry Härm ise gençlerin siyaseti en iyi başka bir gencin anlatımıyla kavradığını söyledi. Härm'e göre sorun, gençlerin sorunlarıyla ilgilenmesi ve seslerini duyurması gereken genç siyasetçilerin hem çok tekdüze hem de çok az olması. Öne çıkan genç siyasetçilerin başarısı, parlak genç isimlere talebin aslında var olduğunu gösteriyor.

Sosyal medyanın etkisi artıyor

Genç Sosyal Demokrat siyasetçi Romet Soer, siyasette gençlerin sesinin giderek daha fazla dinlenmeye başlandığını kaydetti. Soer'e göre sahneye, gençlerin sorunlarıyla ilgilendiğini açıkça söyleyen siyasetçiler çıkıyor; bu eğilim sürerse daha fazlası görülecek.

Härm, sosyal medya sayesinde gençlerin siyaset üzerine daha çok düşündüğünü ve siyasetin önemini giderek daha iyi anladığını belirtti. Siyasetçilerin sosyal medya davranışlarının da değiştiğini, 26-30 yaş altı hedef kitleye seslenme isteğinin öne çıktığını söyledi. Eski reklam yöntemlerinin artık işlemediğini, çöp kutuları ve duvarlardaki afişlerin daha çok yaşlılara ve emeklilere hitap ettiğini, gençlere ise ancak sosyal medyada güçlü bir varlıkla ulaşılabildiğini ekledi.

Sosyal medyada öne çıkan Isamaa (Vatan) partisinin genç siyasetçisi Sandra Laur, gençlere ulaşmanın en iyi yolunun onlarla dürüst ve doğrudan konuşmak olduğunu söyledi. Laur'a göre siyaset insan diliyle anlatılmalı. Siyasetçilerin söylemi o kadar kuru ve steril ki, siyasete ilgi duyan birinin bile sıkılabildiğini ifade etti. Laur, tutumları o kadar özenle cilalanmış, birbirinden ayırt edilemez hale gelen çok fazla siyasetçi bulunduğunu belirtti.

Laur, iyi olan her şeyin yanında, kötü olan her şeyin karşısında olmanın belirsiz bir mesaj doğurduğunu, bunun içerik olarak eleştirilemediğini ancak gençlerin ve sadece gençlerin bunu gördüğünü söyledi. Bürokratik dilin ve siyasi sisin arkasına saklanılmaması gerektiğini vurguladı.

Son parlamento seçimlerinde gençlerin katılımı yüzde 46 iken dört yıl önce bu oran yüzde 35'ti. Katılım onda bir artmış olsa da Estonya Gençlik Örgütleri Birliği Genel Müdürü ve Yönetim Kurulu Başkanı Helene Kristine Viita sorunun daha çok güvenle ilgili olduğunu belirtti. Viita, "Mesele güven: genç sesinin gerçekten bir şey değiştirdiğini hissediyor mu?" diyerek bunun yalnızca Estonya'nın sorunu olmadığını ekledi.

Uluslararası vatandaşlık eğitimi araştırmasına göre gençlerin birçok kuruma güveni yüksek; ancak siyasi partilere güveni bilim insanlarına, orduya veya polise kıyasla belirgin şekilde daha düşük.

Laur, okullardaki toplum bilgisi derslerinde de gelişme alanı görüyor. Gençlerin yetişkin hayatına hangi bilgi ve alışkanlıklarla girdiğinin önemli olduğunu belirten Laur, toplum bilgisinin 12 yıla yayılmış olarak yalnızca üç-dört yıl boyunca okutulduğunu söyledi. Laur, bu dersin altıncı sınıftan lise sonuna kadar, medya okuryazarlığından ekonomi ve finans okuryazarlığına kadar sürebileceğini ifade etti.

Soer, toplum bilgisi dersinin düzeyini iyi bulmakla birlikte okullarda gençlerin kendilerini siyasi olarak ifade etmeyi öğreneceği derslerin eksik olduğunu söyledi. Ona göre asıl sorun içerik değil; içerik düzgün ancak gençleri bu konu ilgilendirmiyor ve bu büyük ölçüde öğretmenlere bağlı. Soer, gençleri kendi düşünmeye teşvik eden, örneğin siyasi simülasyon etkinliklerine katılmaya yönlendiren ilgi çekici bir öğretmenin gerektiğini belirtti. Gençlerin kendi görüşlerini ifade etmeye ve savunmaya teşvik edildiği derslerin de eksik olduğunu ekledi.

Önceki yerel seçimlerde 18-24 yaş arası seçmen sayısı 12 binden yaklaşık 16 bine çıktı. Parlamento seçimlerinde gençlerin katılımı yine de yüzde 50'nin altında kalıyor. Yerel seçimlerde katılım benzer bir seyir izlese de 2025'te 2021 seçimlerine kıyasla yaklaşık yüzde 10 arttı.