Estonya'da doğa koruma yasası değişiklikleri jaanipäev gölgesinde kalmadı

Estonya İklim Bakanlığı orman ve doğa koruma politikalarından sorumlu genel sekreter yardımcısı Antti Tooming, doğa koruma yasasındaki değişikliklerin jaanipäev (Yaz Ortası Günü) gölgesinde ve kapalı kapılar ardında hazırlanmadığını yazdı. Tooming, ERR portalında yayınlanan bir yorumda Farištamo Eller'in kaçınılmaz katılım ve müzakere sözüne ilişkin sorusuna yanıt verdi.

Tooming, Haziran'da kabul edilen ve Eylül'den itibaren geçerli olacak değişikliklerin, Sagadi'de tartışılan büyük orman ve doğa koruma reformundan ayrı tutulması gerektiğini belirtti. Sagadi toplantısı, henüz hazırlanma aşamasında olan ve sonbaharda görüşülecek büyük değişiklikleri ele almıştı. Haziran'da kabul edilen yasa ise iki yıl önce başlayan ayrı bir sürecin ürünü.

Tasarı, 2024 Ağustos'ta mevzuat bilgi sistemine sunuldu ve 40 kurum ile kişiden yaklaşık 500 yorum aldı. Tasarı, Estonya Ornitoloji Derneği, Estonya Doğa Fonu, Estonya Çevre Örgütleri Odası, MTÜ Eesti Metsa Abiks, Estonya Özel Orman Sahipleri Birliği, yerel yönetimler ve Riigikogu (parlamento) ormancılık destek grubuyla yapılan toplantılarda ele alındı. Hükümet tasarıyı 7 Nisan 2025'te başlattı ve Riigikogu bunu bir yılı aşkın sürede üç kez görüştü. Tartışmalı bazı maddeler değiştirildi veya tasarıdan çıkarıldı.

Başvuru süreci ve koruma alanları

Tooming, herkesin bir doğa değerinin koruma altına alınması için Çevre Kurumu'na (Keskkonnaamet) öneride bulunabileceğini ve kurumun bunu incelemekle yükümlü olduğunu vurguladı. Değişiklikle, koruma başvurularının Çevre Kurumu'na yapılması ve kurumun da bunları İklim Bakanlığı'na iletmesi öngörülüyor. Bu uygulamanın aslında mevcut durumu yansıttığını belirten Tooming, değişikliğin amacının, özellikle geliştirme projelerini engellemek veya mevcut durumu korumak gibi doğa korumayla ilgisi olmayan başvuruların önüne geçmek olduğunu söyledi.

Son dört yılda koruma alanlarının sayısının arttığına dikkat çeken Tooming, 2021 sonunda 4.119 korunan doğal nesne varken (yaklaşık 1,61 milyon hektar), 2025 sonunda bu sayının 4.657'ye ve 1,66 milyon hektara ulaştığını ifade etti. Bu dönemde 538 yeni korunan nesne ve 44.000 hektardan fazla alan eklendi; yılda ortalama 100'den fazla yeni nesne.

Kıyı koruması ve ruhsatlar

Kıyı ve sahil korumasında bazı düzenlemelerin katılaştığını belirten Tooming, yerleşim alanları dışında, kıyı inşaat yasağı bölgesinde konut amaçlı arazi kullanımının ancak Çevre Kurumu'nun onayıyla belirlenebileceğini söyledi. Kentsel yoğunluk bölgelerinin genişletilmesi de artık Çevre Kurumu'nun onayını gerektirecek. Tekrarlayan sel riski olan deniz kıyılarında ve büyük iç su kütlelerinin kıyılarında, inşaat yasağı bölgesinin genişliği sel bölgesinin sınırına kadar genişletilebilecek.

Kuş ve yarasa halkalama işlemleri tek bir kurum olan Çevre Ajansı'na (Keskkonnaagentuur) devrediliyor. Süreli halkalama izinleri yerine süresiz sertifikalar verilecek; mevcut izin sahipleri otomatik olarak sertifikalı sayılacak. Halkalama maliyetlerinin yarısını devlet karşılayacak, diğer yarısı halkalayanlardan alınacak ücretle finanse edilecek. Halkalama eğitimleri ücretsiz olmaya devam edecek.

Tooming, taşınmaz satın alma kararlarının artık Çevre Kurumu genel müdürü tarafından verileceğini ve bu kararların şeffaflığını artırmak için başvuru sırası ve satın alma bilgilerinin (tarih, satıcı adı, konum, alan ve fiyat) internet sitesinde yayımlanacağını belirtti.

Sagadi toplantısında kararlaştırılan Ormancılık Konseyi ve Ormancılık Bilim Konseyi'nin kurulacağını hatırlatan Tooming, ilk Ormancılık Konseyi toplantısının Ağustos'ta yapılacağını ve bu yapıların orman tartışmalarında ortak zemin bulmayı amaçladığını söyledi. Gelecekteki orman ve doğa koruma değişikliklerinin bu konseylerde görüşüleceğini ve Sagadi'de verilen söz gereği, kararların öncesinde kapsamlı tartışma yapılacağını vurguladı.