Estonya'da binden fazla evde bakıcıya ortalama 61 euro destek

Estonya'da devlet, evde bakıma muhtaç kişilere bakanlara geçen yılın aralık ayı itibarıyla ortalama 61,47 euro aylık destek ödedi. Sosyal İşler Bakanlığı verilerine göre bu desteği alan kişi sayısı 8 binden fazla. Aynı dönemde bir bakım evinde 24 saat esasına dayalı genel bakım hizmeti alan bir kişinin devlete maliyeti ise günlük ortalama 50,37 euro oldu.

Geçen yıl Estonya genelinde evde bakıma muhtaç yakınını destekleyen kişi sayısı 10 bin 180 olarak kaydedildi. Ancak Bakanlık, istatistiklerde bu kişilerin ne kadarının bakım sağladığı kişinin akrabası olduğunu ayrıca belirtmiyor.

Aralık 2025 itibarıyla bakım desteği alan kişi sayısı 8 binin biraz üzerinde. Yetişkin bakımı yapanlara ödenen ortalama destek aylık 59,59 euro olarak hesaplandı.

Sosyal yardım hizmetlerinin düzenlenmesi yerel yönetimlerin sorumluluğunda. Yasa, yerel yönetimlere karar alma serbestisi tanıdığı için destek miktarları bölgeden bölgeye değişiyor. Yine de yerel yönetimlerin kişinin yardım ihtiyacını ve bakıcının gerçek yükünü dikkate alması gerekiyor.

Bakım desteği bölgelere göre değişiyor

Sosyal İşler Bakanı Karmen Joller, parlamento üyesinin sorusuna verdiği yanıtta, "Bu nedenle yardım esasen kişinin ikamet ettiği yere ya da biçimsel statüsüne değil, değerlendirilmiş ihtiyaca dayanmalıdır" dedi.

Yetişkin bir kişinin bakımı için farklı bölgelerde aylık 25 ile 150 euro arasında ödeme yapılıyor. Engelli bir çocuk söz konusu olduğunda destek miktarı 30 ile 210 euro arasında değişiyor.

Joller, "Bu aralıklar göstergedir, çünkü yerel yönetimler farklı destek oranları ve koşulları belirlemiştir. Desteğin alınması bakım ihtiyacının kapsamına, engellilik derecesine, bakıcının çalışıp çalışmadığına veya öğrenim görüp görmediğine, bakıcı ile bakılan kişinin ikamet yerine ve kişinin hâlihazırda kullandığı diğer hizmetlere bağlı olabilir" diye konuştu.

Aynı dönemde devletin bir bakım evinde 24 saat genel bakım hizmetinden yararlanan bir kişi için günlük ortalama maliyeti 50,37 euro. Geçen yıl boyunca bu hizmetten toplam 16 bin 755 kişi yararlandı; kamu sektörü bu maliyetin ortalama 23,51 eurosunu, yani yaklaşık yüzde 47'sini karşıladı.

Joller, "Bakım reformunun ardından kamu sektörünün genel bakımın finansmanındaki payı önemli ölçüde arttı. Reformdan önce hizmet bedelinin yaklaşık yüzde 80'i kişinin ve yakınlarının üzerindeydi; 2025'te bu oran ortalama yüzde 53 civarında" dedi.

Joller'e göre bir kişinin bakım evinde bakımının devlete ve yerel yönetimlere maliyeti ile benzer bakım ihtiyacı olan bir kişinin evde bakımının sağlanmasının maliyeti karşılaştırmalı olarak hesaplanmadı.

Bakan, bakım evlerinde ağırlıklı olarak günün her saati yardım ve gözetime ihtiyaç duyan kişilerin bulunduğunu, evde bakım hizmetinin ise genellikle bu kapsamda sunulmadığını, bu nedenle bakım evi hizmeti ile eşdeğer evde bakımın maliyetini karşılaştırmanın güç olduğunu belirtti.

Joller, yaşlı ya da engelli bir kişiye sürekli evde bakan yakınlar için tek tip bir tazminat sistemi oluşturulmasının da değerlendirilmediğini söyledi.

Bakan, "Şu anda kişiye bakıcıyı yerel yönetim belirliyor ve bakıcıya bakım desteği ödeyebiliyor. Desteğin koşullarını ve miktarını yerel yönetim belirliyor. Sosyal İşler Bakanlığı'nın şu anda bakıcı atama ve bakım desteği ödeme sistemini merkezileştirme planı yok" dedi.

Bakan, yerel yönetimlerin yardımı esnek biçimde düzenleyebileceğini, örneğin evde bakım hizmeti sunabileceğini, evde yaşamayı destekleyen başka hizmetler verebileceğini ya da bakım desteği ödeyebileceğini ekledi.

Joller, bakım reformuyla devletin yerel yönetimlere sağladığı finansmanı artırdığını, bu yıl reformla ilgili değişiklikler sonucunda yerel yönetimlere yaklaşık 70 milyon euro aktarılacağını vurguladı. Bu kaynağın yalnızca bakım evi yeri ücretlerini karşılamak için değil, evde yaşamayı destekleyen hizmetler için de kullanılacağını belirtti.

Ailelerin bakım evi maliyetinin belirli bir bölümünü otomatik olarak nakdi tazminat olarak alma hakkı doğuracağı tek tip bir model öngörülmüyor.

Sosyal İşler Bakanlığı'nın mevcut aile üyeleri ve bakıcı desteği sistemini yeterli görüp görmediği sorusuna Joller, yakın bakıcılarını destekleme sisteminin geliştirilmesinin süreceğini, bu yıl içinde bakım reformunun etki analizi ile nüfusun bakım yükü tekrar araştırmasının tamamlanacağını söyledi.

Joller, "Bu sonuçlara göre hangi sorunların ek çözümlere ihtiyaç duyduğu ve hizmetlerin düzenlenmesinde, finansmanında veya mevzuatta değişiklik gerekip gerekmediği değerlendirilecek. Sonuçların yıl sonunda kamuoyuna açıklanması planlanıyor" dedi.

Joller, yakın bakıcıları için pratik desteğin de geliştirildiğini, Estonya Engelliler Odası'nın Bakanlık siparişiyle bir yakın bakım internet platformu kurduğunu, danışmanlık ve destek grupları sunduğunu belirtti.

Bakan, "Yakın bakıcının kendi geçimi, sağlığı ve çalışma olanağının desteklenmesi, bakım yükünün yalnızca aile üyesinin omzunda kalmaması önemli. Amaç, yakınına bakmanın kişiyi iş gücünden koparmaması, ekonomik durumunu kötüleştirmemesi ve kendi sağlığı pahasına olmaması" dedi.