Estonya'da askerlikten kaçanların sayısı azalıyor

Estonya'da askere çağrılan gençlerden askerlik hizmetine gelmeyenlerin oranı son yıllarda düzenli olarak azalıyor. Geçen yıl 63 kişi yani çağrılanların yüzde ikisi askerlik hizmetine gelmedi. Estonya Savunma Kaynakları Dairesi (Kaitseressursside amet, KRA), genel olarak hizmetten kaçanların yükümlülüğünü yerine getirmemesi halinde kendilerini para cezası veya sürücü belgesinden yoksun bırakmanın beklediğini anladıklarında fikirlerini değiştirdiklerini belirtiyor.

Oran geçmiş yıllara göre düştü

KRA çağrılılar bürosu başkanı Krista Juhanson ERR'e yaptığı açıklamada, gelmeyenlerin oranının önceki yıllara göre azaldığını söyledi. Buna göre 2024'te çağrılanların yüzde dördü, 2023'te ise yüzde 6,6'sı askerlik hizmetine gelmemişti.

Bir çağrılı sağlık kontrolüne tekrar tekrar gelmezse ve bunun için geçerli bir mazereti de yoksa, Savunma Kaynakları Dairesi ona bir ihtar gönderebilir ve para cezası (sunniraha) kesebilir. Juhanson, sağlık durumu değerlendirmesine katılma yükümlülüğünü ihlal etmenin cezasının şu anda 640 avroya kadar çıkabildiğini belirtti. Cezanın miktarı duruma göre değişiyor; amaç öncelikle genci mümkün olduğunca düşük bir ceza tutarıyla yükümlülüğünü yerine getirmeye yönlendirmek. Juhanson, cezanın ödenmesinin gencin sağlık durumu değerlendirmesine katılma yükümlülüğünden muaf tutmadığını vurguladı.

Ceza üst sınırı ve ek yaptırımlar

Önümüzdeki yıldan itibaren cezanın üst sınırı 1280 avroya çıkacak. Yasa, KRA'ya cezayı tekrar tekrar uygulama imkânı tanıyor; bunun yeterli olmaması halinde daire sürücü belgesinin veya balıkçılık, avcılık ve silah ruhsatının askıya alınmasını da talep edebiliyor. Bu yıl daire, sürücü belgesinin askıya alınması için mahkemeye 57 başvuru yaptı. Juhanson bunun ilk adım olmadığını, önce ihtar ve para cezasının uygulandığını, bu önlemlerin yeterli olup olmadığının değerlendirildiğini belirtti.

Juhanson, uygulamada bu tür önlemlerin genellikle etkili olduğunu söyledi: genç, yükümlülüğünü yerine getirmemenin ek sonuçları olabileceğini anladığında çoğunlukla sağlık durumu değerlendirmesine geliyor. Ona göre KRA'nın amacı genci cezalandırmak değil, yükümlülüğünü yerine getirmeye yönlendirmek; sağlık durumu değerlendirmesi aslında öncelikle gencin kendi yararına.

Dairenin süreçleri de Juhanson'un ifadesine göre daha esnek ve kişiye özel hale geldi; bu da gelmeyenlerin sayısının giderek azalmasına yardımcı oldu. Örneğin sağlık verileri önce dijital olarak inceleniyor ve genç kendine uygun sağlık durumu değerlendirmesi zamanını ve yerini seçebiliyor. Bu, artık bir gün boyunca muayenehanenin kapısında sıra beklemeye gerek olmadığı anlamına geliyor. Juhanson gençlerin de giderek sağlık konusunda daha bilinçli olduğunu ekledi. Askerlik hizmetine gidiş zamanı ve yeri ancak sağlık durumu değerlendirmesinden sonra belirleniyor; Juhanson sağlık muayenesine çağrının otomatik olarak askerlik hizmetine çağrı anlamına gelmediğini vurguladı.