Estonya Yayıncılar Birliği: Kütüphaneler devlet güvenliği kadar önemli

Estonya Yayıncılar Birliği (Eesti Kirjastuste Liit), devletin ve yerel yönetimlerin kütüphanelere ve yazılı kültüre daha fazla önem vermesi gerektiğini belirten bir kamu çağrısı yayınladı. Birlik, kütüphaneleri eğitim, kültür ve ruhsal refahın en önemli taşıyıcılarından biri olarak tanımladı.

Açıklamada, Kültür Bakanlığı'nın halk kütüphanelerine yayın satın alımı için devlet tarafından ayrılan miktarı 100 bin euro azalttığı hatırlatıldı. Birlik, küçük baskı tirajları ve artan maliyetler nedeniyle kitap ortalama fiyatının da yükseldiğini, bunun kütüphanelerin yeni kitap alıp okuyucuya sunma imkanlarını önemli ölçüde kısıtlayacağını vurguladı.

Çocuklarda derinlemesine okuma azalıyor

Birlik, çocuk ve gençlerde derinlemesine okumanın azalmasının yalnızca bir kültür sorunu olmadığını belirtti. Bu durumun kelime dağarcığını, odaklanma yeteneğini, hayal gücünü, öğrenme başarısını ve kişinin kendisini ve başkalarını anlama becerisini etkilediğini kaydetti. Bu becerilerin hem öğrenmek, hem çalışmak hem de bilinçli bir vatandaş olarak katılım için gerekli olduğu ifade edildi.

Marju Lauristin'in de yazarları arasında yer aldığı "Eestlane loeb 2025" adlı kitap yılı okuma araştırmasına atıf yapılan açıklamada, nesiller arası bir kaygıya dikkat çekildi. Aktif ve çok yönlü kitap severlerin oranı 50-60 yaş üstünde yüzde 22 iken, 15-24 yaş arasında bu oranın yalnızca yüzde 11 olduğu belirtildi. Gençlerde güçlü kitap ilgisinin çoğunlukla kitap bakımından zengin evlerde oluştuğu vurgulandı.

Bu nedenle halk kütüphanelerinin evlerden kaynaklanan farklılıkları dengelemesi gerektiği savunuldu: her çocuğa ücretsiz ve yaşına uygun okuma materyali sunmak, iyi önerilerde bulunmak ve evdeki kitap varlığı ya da ailenin ekonomik durumu bunu desteklemese bile kitapları keşfetme imkanı sağlamak.

Kütüphane toplumsal merkez işlevi görüyor

Birliğe göre kütüphane, yeni kitap almanın ya çok pahalı olduğu ya da kitapçıların uzakta bulunduğu her yaştan okuyucunun edebiyatı takip edebildiği birincil mekan konumunda. Kütüphanenin aynı zamanda önemli bir topluluk merkezi olduğu belirtildi.

Açıklamada, kütüphaneler ve ana dilde edebiyat olmadan Estoncanın varlığını sürdürmesinin güvence altına alınamayacağı ifade edildi. Bunun için kütüphane finansmanının koleksiyonları çağdaş ve çok yönlü bir seçkiyle donatması, yeni kitap alımı yoluyla hem okuyucuları hem yazarları hem de yayıncıları desteklemesi ve topluluk merkezi olarak bir hizmetin daha ortadan kalkmasına izin vermemesi gerektiği kaydedildi.

Birlik, kütüphanelerin varlığını ve ana dilde edebiyatın erişilebilirliğini desteklemenin, genellikle devlet güvenliği kavramı altında anlaşılan şeyler kadar önemli olduğunu savundu. Açıklamada şu soru yöneltildi: "Ana dilde bir kültürümüz yoksa, gerçekte neyi koruyoruz?"