Estonya Savunma Bakanlığı müsteşarı görevden alındı

Estonya Savunma Bakanlığı müsteşarı (kantsler) Kaimo Kuusk, Bakan Hanno Pevkur ile aralarındaki iş birliğinin kurulamadığı gerekçesiyle görevden alınıyor. Estonya Ulusal Yayın Kuruluşu ERR'nin (Eesti Rahvusringhääling) çeşitli talepler ve gün boyu süren yazışmalar sonucunda ulaştığı, başlangıçta kurum içi kullanım için hazırlanan gerekçe yazısında, görevden almanın nedeni kısa bir ifadeyle açıklandı: Bakan Pevkur'a göre müsteşarla çalışma yürümedi.

Gerekçe yazısının ilgili bölümü son derece kısa ve ayrıntı içermiyor. Yalnızca Bakan Hanno Pevkur ile iş ilişkisinde ortak bir anlayışın oluşmadığı sonucuna varılabiliyor. Yazıda, Estonya Cumhuriyeti Hükümeti Yasası'nın 55. maddesinin birinci fıkrası uyarınca müsteşarın Bakanın önerisiyle Hükümet tarafından görevden alındığı, Kamu Hizmeti Yasası'nın 96. maddesinin birinci fıkrası gereğince de bir bakanlık müsteşarının çalışma uyumu sağlanamadığı için kamu hizmetinden erken çıkarılabileceği belirtiliyor.

Açıklama esas itibarıyla bu genel ifadelerle sınırlı kalıyor; iş birliğinin tam olarak neyde ve neden tıkandığına dair tek bir söz bile yer almıyor. Yazının devamında yalnızca Kuusk'un göreve başladığı tarih ve Pevkur ile birlikte çalışmasının altı ayının ne zaman dolduğu gibi teknik bilgiler sıralanıyor.

Görev süresi ve tazminat koşulları

Kuusk'un müsteşarlık görevindeki son iş günü 15 Eylül. Başlangıçta beş yıllık bir süre için, 1 Eylül 2024'ten 31 Ağustos 2029'a kadar göreve atanmıştı. Yasaya göre bir müsteşar, Bakan ile arasındaki iş birliğinin başlangıcından sonraki ilk altı ay içinde görevden alınamıyor. Kuusk örneğinde bu süre 2 Mart 2026'da doldu.

Kuusk, görevden alınma kararından 9 Eylül'de bakanlığın doküman yönetimi sistemi üzerinden haberdar edildi. Görüş ve itirazlarını en geç 10 Eylül'e kadar sunma imkânı verildi. Kuusk aynı gün, bildirimi ve görevden alma kararı taslağını incelediğini ve bunu dikkate aldığını teyit etti.

Kural olarak bir müsteşarın görevden alınacağı en az 30 takvim günü önceden bildirilmesi gerekiyor. Bu durumda süre 9 Ekim'de dolacaktı. Ancak Kuusk'un son iş günü zaten 15 Eylül olduğu için bu süreye uyulmuyor; kendisine ön bildirim süresinin dolmasına kadar eksik kalan dönem için de tazminat ödenecek. Ayrıca Kuusk, görev süresinin bitimine kadar kalan aylar için temel maaşı tutarında tazminat alacak; ancak yasaya göre bu tazminat altı aylık kazancı geçemiyor. Kuusk'a kullanmadığı ve süresi dolmamış temel izni için de ödeme yapılacak. 15 Eylül itibarıyla Kuusk'un kullanılmamış 3,74 takvim günü izni bulunuyor.

Aynı maddeyle önceki görevden almalar daha ayrıntılıydı

Bu olay, 2019'da Kırsal İşler Bakanlığı müsteşarı Illar Lemetti'nin görevden alınmasıyla paralellik taşıyor. Lemetti, dönemin Kırsal İşler Bakanı Mart Järvik'in danışmanı Urmas Arumäe hakkındaki olası yolsuzluk şüpheleri nedeniyle savcılığa başvurmuştu. Ardından Hükümet, Bakanla çalışma uyumunun sağlanamadığı gerekçesiyle Lemetti'yi görevden aldı. Ancak Lemetti'nin görevden alınmasında gerekçeler çok daha ayrıntılıydı.

Dönemin Bakanı Mart Järvik, müsteşar Illar Lemetti ile çalışma uyumunun birkaç nedenden ötürü sağlanamadığını değerlendirmişti. Järvik, gerekçe yazısında, müsteşarın görevden alınması önerisinin bakanlık aparatının ve bağlı kurumların (Veterinerlik ve Gıda Departmanı, Tarım Sicilleri ve Bilgi Departmanı gibi) kamu yönetimindeki rolüne ilişkin farklı anlayışlardan kaynaklandığını vurgulamıştı. Bakan, dönemin iktidar koalisyonunun en önemli önceliklerinden birinin, devlet aparatının çalışma biçimini de yeniden ele alıp modernleştirmeyi öngören devlet reformunu yürütmek olduğunu eklemişti.

Järvik, "Ne yazık ki müsteşarın başı çektiği bakanlık ve bağlı kurumların bir kısmı, kendi sektörlerinin karşısına koyan eski bürokratik ve katı çalışma tarzını değiştirme isteği göstermedi. Bu, özellikle gıda güvenliği ve Avrupa fonları alanında bir dizi çarpıcı örnekle ortaya çıktı" ifadelerini kullanmıştı. Bakan ayrıca, Sayıştay denetimi üzerine mayıs ayında gıda güvenliği alanındaki yönetim ve koordinasyon eksikliklerini ortaya çıkarmak için planlanan olağanüstü denetime müsteşarın açıkça karşı çıktığını ve bunu memurların yıpratılması olarak nitelendirdiğini belirtmişti.