Estonya nükleer santral yerinin bahara kadar belirlenmesi hedefleniyor

Estonya'da nükleer santralin sadece deniz kıyısına kurulabileceği belirtilirken, uygun yer seçimi için onlarca kriterin karşılanması gerekiyor. ABD merkezli Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın (IAEA) kılavuzları, santral sahasının belirlenmesinde çok sayıda koşulun dikkate alınmasını öngörüyor. Ekonomi ve İletişim Bakanlığı'nın hazırladığı listede 40 kriter yer alıyor.

Bakanlığın ulusal mekânsal planlar danışmanı Agnes Lihtsa, bu kriterlerin yalnızca nükleer güvenlik gerekliliklerini içermediğini, aynı zamanda jeolojik ve hidrolojik koşullar (soğutma suyu mevcudiyeti gibi), doğal ve çevresel varlıklar üzerindeki etkiler ve sosyoekonomik faktörleri de kapsadığını söyledi.

Soğutma suyu için deniz şart

Lihtsa, saha seçiminde en önemli faktörün soğutma suyunun bulunabilirliği olduğunu ve Estonya'da bu suyun yalnızca denizden temin edilebileceğini vurguladı: "Ülkede yeterli akışa sahip tek bir nehir bile yok; bu nedenle soğutma suyu denizden sağlanmak zorunda."

2023'te yapılan ulusal mekânsal analiz, kıyı şeridinde bile uygun yerlerin az olduğunu ortaya koydu. Analize göre, Kunda bölgesi ile Lüganuse-Toila bölgesi öne çıkıyor. Her iki bölgede de üçer potansiyel saha bulunuyor. Ayrıca santralin inşa edileceği anakayanın çok sağlam olması gerektiğini belirten Lihtsa, iletim hatlarına yakınlığın da önemli olduğunu ifade etti.

Şu anda iki potansiyel bağlantı noktası var: Rakvere şehri yakınlarındaki bir trafo merkezi ve Püssi'deki bir başka merkez. Limanlara yakınlık da nükleer yakıt veya inşaat bileşenlerinin teslimatı için dikkate alınıyor.

Yerel halkın endişeleri

İnsanların çoğunlukla nükleer santrali yakınlarında istemediğini belirten yetkililer, mümkün olduğunca az kişinin yaşadığı bir yer bulmaya çalışıyor. Ağustos ayında bakanlık, planlama alanındaki belediyelerde halka açık bilgilendirme toplantıları düzenledi ve kapsamlı geri bildirim aldı.

Lihtsa, "Yerel halk özellikle nükleer santralin emlak değerlerini, yeraltı sularını ve alıştıkları doğal çevreyi nasıl etkileyeceği konusunda endişeliydi. Geri bildirimler 'istemiyoruz' diyen kısa yanıtlardan onlarca sayfalık detaylı mektuplara kadar geniş bir yelpazede." Geri bildirimler hâlâ analiz ediliyor, ancak değerlendirme sürecinin daha ayrıntılı açıklanması gerektiği şimdiden görülüyor.

Bakanlık, metodolojinin daha net anlatılması gerektiğini kabul ediyor: "Karşılaştırmanın nasıl işlediği, farklı sahaların nasıl değerlendirildiği ve tercih edilen sahanın nasıl belirlendiği konusunda herkesin aynı anlayışa sahip olması için metodolojimizi daha açık bir şekilde ifade etmemiz gerekecek." Ekonomi ve İletişim Bakanlığı, analizlerin bahara kadar yeterince ilerlemesini ve ön sahanın belirlenmesini umuyor.