Estonya, hiç mermi üretmemiş firmaya 70 milyon avro avans ödedi

Estonya, Ukrayna'ya gönderilmek üzere mermi satın almak için İtalya merkezli Datasel S.R.L firmasına toplam 70 milyon avro avans ödedi. Ancak firmanın daha önce hiç mermi üretmediği ve savaş malzemesi yerine sürekli yeni vaatler verildiği ortaya çıktı. Anlaşmazlık artık mahkemeye taşındı.

Mermi alımında şüpheli 'cikolata' anlaşması

Estonya'nın önde gelen haber dergisi Eesti Ekspress'in haberine göre, Estonya, Ukrayna için mermi tedarik etmek amacıyla İtalya'da kayıtlı Datasel S.R.L ile anlaştı. Ancak bu firma aslında bir paravan şirket niteliğinde; daha önce hiç mermi satmamış ve arkasında Hintli bir iş ailesinin genç üyeleri bulunuyor.

2024 yılı Ağustos ayında Estonya Savunma Yatırımları Merkezi (RKIK) ile Datasel arasında ilk satış sözleşmesi imzalandı ve 15 milyon avro ön ödeme yapıldı. Bu ödeme, Estonya devlet bütçesinden değil, Avrupa Barış Fonu'ndan karşılandı.

RKIK yönetimi arasında görüş ayrılığı

RKIK Genel Müdürü Elmar Vaher, bu sözleşmeyi kendisinin onaylamayacağını belirterek, kararın çok dar bir çevrede alındığını ve RKIK'in dönemin ihale müdürünün bu durumdan haberdar olmadığını söyledi. RKIK'in eski başkanı Magnus-Valdemar Saar ise, üçüncü ülkelerden mühimmat satın almanın riskler içerdiğini kabul etmekle birlikte, büyük kararların bakanlık yöneticilerinin onayı olmadan alınmadığını savundu.

İlk sözleşmenin müzakereleri sırasında dönemin Savunma Bakanı Hanno Pevkur, dönemin Bakanlık Müsteşarı Kusti Salm ve yeni Müsteşar Kaimo Kuusk de bilgilendirilenler arasındaydı.

70 milyon avroyu bulan ödemeler

İkinci sözleşme Ekim 2024'te imzalandı ve yine on milyondan fazla avro avans ödendi. Kasım ayında ilk partinin Ukrayna'ya ulaşması gerekirken, Datasel sorunlar yaşadığını bildirdi. Buna rağmen 2024 yıl sonunda iki sözleşme daha imzalandı ve toplam avans ödemesi yaklaşık 70 milyon avroya ulaştı.

Vaad edilen mermiler teslim edilmeyince Estonya mahkemeye başvurdu; asıl dava Strazburg'daki Avrupa tahkim mahkemesinde görülecek.