Estonya eski cumhurbaşkanı eşlerine binlerce euroluk temsil ödeneği

Estonya devleti, eski cumhurbaşkanlarının eşlerine ve hayat arkadaşlarına aylık binlerce euroya varan temsil ödenekleri ve tazminatlar ödüyor. Bu yıl yapılan ödemeler içinde en yüksek tutarı, eski Cumhurbaşkanı Arnold Rüütel'in vefatının ardından ölüm aylığı almaya başlayan eşi Ingrid Rüütel alıyor. Aylık ödeme 3840 euroya yaklaşıyor. Temsil ödeneği alan bir diğer isim ise Ieva Ilves.

Yasaya göre cumhurbaşkanının eşinin, görev süresi boyunca cumhurbaşkanlığı maaşının yüzde 30'u, görev sona erdikten sonra ise yüzde 20'si oranında temsil ödeneği alma hakkı var. Mevcut maaş düzeyinde bu, görev sırasında aylık 3071,91 euroya, görev sonrasında ise 2047,94 euroya karşılık geliyor.

Cumhurbaşkanlığı Ofisi sözcüsü Epp-Mare Kukemelk'in ERR'e verdiği bilgiye göre söz konusu ödenek şu anda Cumhurbaşkanı Alar Karis'in eşi Sirje Karis'e, eski Cumhurbaşkanı Kersti Kaljulaid'in hayat arkadaşı Rene Maksimovski'ye ve eski Cumhurbaşkanı Toomas Hendrik Ilves'in eşi Ieva Ilves'e ödeniyor.

Toomas Hendrik Ilves'in eski eşi Evelin Ilves ise cumhurbaşkanı eşlerine tanınan bu haklardan yararlanmıyor. Kukemelk, Lauri Madis'in de hakimlik görevini yürüttüğü süre boyunca tüm bu haklardan eylül sonunda feragat ettiğini ekledi.

Ölüm aylığında farklı bir düzen geçerli

Eski Cumhurbaşkanı Arnold Rüütel'in vefatının ardından dul kalan Ingrid Rüütel için ise farklı bir düzen uygulanıyor. Yasa uyarınca ölüm aylığı alan Rüütel, cumhurbaşkanının görev süresi boyunca eşi olduğu için cumhurbaşkanlığı maaşının yarısının yüzde 75'i oranında, yani aylık 3839,89 euro tutarında aylık alma hakkına sahip.

Buna ek olarak hükümet, 2025 yılına ilişkin kararıyla Ingrid Rüütel'in devlet hesabına makam otomobili ve buna bağlı hizmetlerden yararlanma hakkını uzattı. Aynı karar, ikametgahının bakımına ilişkin makul masrafların da karşılanmasına imkan tanıyor.

Karşılaştırma için: Görev süresi sona erdikten sonra eski cumhurbaşkanının kendisine, cumhurbaşkanlığı maaşının yüzde 75'i oranında, yani aylık 7679,78 euro tutarında makam aylığı ödeniyor. Bu aylığı şu anda Toomas Hendrik Ilves, Kersti Kaljulaid ve Alar Karis alıyor.

Ieva Ilves, 2023'ten bu yana Toomas Hendrik Ilves ile birlikte yaşamasa da hukuken evlilikleri sürdüğü için eski cumhurbaşkanı eşi statüsünde destek alıyor. Ilves, ERR'e yaptığı açıklamada "Evet, temsil ödeneği alıyorum çünkü hukuken evliliğimiz henüz sona ermedi. Bu ödeneğin tutarı cumhurbaşkanlığı maaşının yüzde 25'i" dedi.

Ödeneğin cumhurbaşkanının gelirine bağlı olduğunu, bunun da Estonya'daki ortalama gelirin her yıl yeniden değerlendirilmesiyle ilişkili olduğunu belirten Ilves, "yani arkasında belirli bir formül var" diye konuştu. Ödeneği adil bulduğunu söyleyen Ilves, bunun görev sona erdikten sonra da rolün sürdürülmesini desteklediğini ifade etti.

Ieva Ilves, cumhurbaşkanı eşi olarak dokuz ay görev yaptı: Toomas Hendrik Ilves ile 2 Ocak 2016'da evlenmesinden, Kersti Kaljulaid'in cumhurbaşkanlığını devraldığı 10 Ekim 2016'ya kadar. O dönemi "son derece zorlu" olarak nitelendiren Ilves, hem kendi kariyerini sürdürdüğünü hem de cumhurbaşkanı eşi rolünü yoğun biçimde yerine getirdiğini anlattı.

Ilves, o dönemde temsil ödeneğinden tam olarak yararlanmadıklarını, Letonya'da yarı zamanlı çalışmayı sürdürdüğü için aylık eş desteğinden feragat ettiklerini de sözlerine ekledi. Kamuoyunun tepkilerine rağmen görevini en iyi şekilde yerine getirmeye çalıştığını belirten Ilves, cumhurbaşkanı eşi rolünün yasal olarak tek bir kalıba bağlı olmadığını, bunun da demokratik toplumun normal bir parçası olduğunu söyledi.