Estonya elektrik reformu görüşmelerine rakamsız hedefle gidiyor

Estonya parlamentosu Riigikogu'nun Avrupa Birliği İşleri Komisyonu (ELAK), hükümete emisyon ticareti sistemi (ETS) reformu müzakereleri için verilen yetkiyi Cuma günkü oturumunda netleştirdi. Komisyon, müzakerelerde bağlayıcı sayısal hedefler belirlemekten kaçındı.

Komisyon Başkanı Peeter Tali (Eesti 200), ERR'e yaptığı açıklamada hükümetin sunduğu görüşlerde önemli düzeltmeler yapıldığını söyledi. Tali'ye göre hükümetin yetkisinde üç temel ilke onaylandı: arz güvenliği, güvenlik gerekçeleri ve sosyoekonomik etki.

"Petrol şist sektöründen bahsediyorsak, Ida-Viru'da güvenlik gerekçesi aynı zamanda insanların istikrarı ve iş istihdamını da kapsıyor. Arz güvenliği ile enerji elde edebilmeli, ekonomimiz ve sanayimiz gelişebilmeli" diyen Tali, petrol şist yağı sektörünün ayrıca önemli görüldüğünü ve mümkün olduğunca ayakta tutulması gerektiğini belirtti.

Toplantıya katılan Enerji ve Çevre Bakanı Erkki Keldo (Reformierakond), Estonya'nın ETS 1 reformundaki hedefleri hakkında bilgi verdi. Keldo, Avrupa Komisyonu'nun ücretsiz emisyon kotalarının daha yavaş azaltılması önerisini Estonya'nın desteklediğini açıkladı. Bakan, ücretsiz kota dağıtımının başlangıçta 2030'ların sonunda yani 2039'da sona ermesi planlanırken, şimdi 2046-2047'ye kadar uzatıldığını ve azalma hızının yavaşladığını aktardı. "Bizim için bu ilk dönemde azalmanın mümkün olduğunca yavaş olması, sektörlerimizin rekabet gücünü koruması önemli" ifadesini kullandı.

Karbon fiyatında istikrar talebi

Keldo, ETS üzerinden satılan karbon kotalarının fiyatında daha fazla istikrar sağlanması gerektiğini vurguladı. CO2 kota fiyatındaki ani değişimlerin planlamayı zorlaştırdığını belirten Bakan, "Reformun amacı CO2 fiyatına daha fazla istikrar ve öngörülebilirlik kazandırmak. Ton başına fiyat belirli bir seviyeyi aştığında otomatik olarak ek birimlerin piyasaya sürülmesiyle fiyat dengeleme tartışılıyor" dedi.

Bakan Keldo'ya göre ücretsiz kotaların dağıtımında Estonya'nın petrol şist sektörü de kapsanmalı. Kota dağıtımında ülkenin özel koşulları, güvenlik durumu ve sosyoekonomik etkiler dikkate alınmalı. Ayrıca geçmişte emisyon azaltımına yönelik yapılan yatırımların da hesaba katılması ve ücretsiz kotanın gelecekteki yatırım taahhütlerine bağlanmaması gerektiğini sözlerine ekledi.

Avrupa Komisyonu'nun mevcut önerisi, ücretsiz kotaların yalnızca gelecekte emisyon azaltımına yatırım yapmayı taahhüt eden şirketlere verilmesini öngörüyor. Keldo, petrol şistinde ileriye dönük yatırım imkânının sınırlı olduğunu, karbon yakalama gibi teknolojilerin de maliyetli ve ekonomik olarak uygulanabilir olmadığını belirterek, sektörün dezavantajlı duruma düşmemesi gerektiğini savundu.

Müzakere için manevra alanı

Hem Tali hem Keldo, Estonya'nın pozisyonlarının sayısal göstergelerle sabitlenmediğini, bunun müzakerecileri fazla bağlamamak için yapıldığını açıkladı. Kararlar Avrupa Birliği'nde ülkeler arasında nitelikli çoğunlukla alındığından, Estonya'nın pozisyonunun tamamen göz ardı edilebileceği belirtildi.

Keldo, "ETS tartışması oybirliği değil, nitelikli çoğunluk gerektiriyor. Bu nedenle müzakere alanı bırakmak için kendimizi belirli sayı veya yüzdelere bağlamadık" dedi. Hükümetin hedefinin Estonyalı işletmelere mümkün olan en uzun süre ve en fazla ücretsiz kota sağlamak olduğunu yineledi.

Tali de benzer şekilde, "Deneyimli müzakereciler belirli bir yüzdenin yazılmasının anlamsız olduğunu, aksi halde köşeye sıkışacağımızı söylüyor" diye konuştu. İki yetkili, Estonya'nın tüm temsilcilerinin – politikacılar ve memurlar, hükümet ve muhalefet ile Avrupa Parlamentosu üyelerinin – Estonya'nın çıkarları ve özel koşulları konusunda Avrupa Birliği nezdinde ortak açıklama yapması gerektiğini de vurguladı.