Estonya Denetim Kurumu Savunma Bakanlığında Usulsüzlükler Tespit Etti

Estonya Sayıştay'ının (Riigikontroll) yayımladığı denetim raporu, ikinci yıl üst üste savunma bakanlığının sorumluluk alanında ciddi sorunları ortaya koydu. Savunma alanındaki kurumlar sorunları kabul ederken, istifa için yeterli gerekçe bulunmadığı görüşünde.

Geçtiğimiz hafta yayımlanan denetim raporu önceki yılların devamı niteliğinde. Temmuz 2024'te Sayıştay, o dönemki savunma bakanlığı genel sekreteri Kusti Salm'a gönderdiği yazıda, Estonya Askeri Yatırım Merkezi'nin (RKIK - Riigi Kaitseinvesteeringute Keskus) ve ordunun çalışma süreçlerinin düzenlenmesi ve envanteri çıkarılmamış varlıkların hala büyük miktarda olduğu uyarısında bulunmuştu.

Eksik Belgeler ve Ön Ödeme Sorunları

Denetimde, mal alım süreçlerindeki belgeleme, ön ödemeler ile stok kayıtlarında hatalar saptandı. Geçen yılki raporda da benzer sorunlara yer verilmişti. Dikkat çeken bir bulgu, bir tedarikçi hesabında 2018'den beri biriken 9,6 milyon avroluk ön ödeme bakiyesinin, vergi mükelleflerinin parasıyla fiilen uzun vadeli faizsiz kredi gibi işlemesi. RKIK bu tedarikçiden alımlarına devam etse de yıllardır bu ön ödemeyle kapatma yoluna gitmemiş.

Bu yılki raporda ise savunma bakanlığının devlet bütçesinde yer almayan yükümlülükler üstlendiği belirtildi. Sayıştay, devletin bütçe dışı 70 milyon avro ödeme yapmak zorunda kalabileceği riskine dikkat çekti. Savunma bakanlığı genel sekreteri Kaimo Kuusk, bu olası giderin bir tedarikçinin iflası ve süren hukuki süreçten kaynaklandığını, ancak riskin gerçekleşip gerçekleşmeyeceğinin belirsiz olduğunu söyledi. Eski savunma bakanı ve Ulusal Bütçe Kontrol Özel Komitesi Başkanı Urmas Reinsalu, bakanlığın bu tür harcamaları yapmayacağına dair açık söz verdiğini ve neredeyse yalan söylediğini savundu. Kuusk ise "Bu hipotetik riskin bu açıklamada yer alması gerekirdi" dedi.

İstifa Çağrıları ve Kurumların Savunması

Savunma bakanı Hanno Pevkur'a ulaşılamazken, Kuusk istifayı gerektirecek bir neden görmediğini belirtti. Kuusk, temmuzdan bu yana geçen sürede kendilerini topladıklarını ve eylem planının daha somut, kişi ve tarih bazlı hale getirildiğini söyledi. "Ben sadece bürokratik kariyerimde öğrendim ki, son tarih koymak yetmiyor" dedi.

Raporda ayrıca RKIK'in bazı belgelerinin imzasız olduğu veya imza yetkisi olmayan kişilerce imzalandığı ve dış fon kullanımında risklerin tamamen kaydedilmediği belirtildi. RKIK Genel Müdürü Elmar Vaher, bu eksiklikleri "küçük ihmal" olarak nitelendirdi. "Sayıştay paranın kaybolduğunu söylemiyor, sadece kağıt işlerinin eksik olduğunu söylüyor. Tüm teslimatların yerinde olduğundan eminim" dedi. Ancak denetim, yüksek yolsuzluk riski nedeniyle süreçlere dikkat edilmesi gerektiğini vurguladı. Vaher, yolsuzluk riskini azaltmayı en önemli görevi olarak gördüğünü, şu ana kadar suç unsuru bulunmadığını ancak kaosun yolsuzluk riski doğurduğunu kabul etti.

Ordunun lojistik birim komutanı Albay Valdo Veski ise bu yıl orduda mal varlığı ve kayıt sorunu görülmemesinden memnuniyet duydu. Ancak ordunun, 2025 sonunda sona erecek istisnâî uygulama kapsamında, bazı tedariklerin fiyatlarının belli olmaması nedeniyle 1,2 milyar avroluk bir muhasebe açığı oluştuğunu itiraf etti. Veski, bu durumu "tarihi miras" olarak nitelendirerek çözüm için dört ila sekiz ay süren işe alım süreçlerinin engel teşkil ettiğini söyledi ve büyük değişiklik beklemediğini ekledi.