Estonya bahçelerine iz bırakan gül yetiştiricisi Rein Joost hayatını kaybetti

Estonya'da yaklaşık 60 yılını gül yetiştirmeye adayan agronom ve gül yetiştiricisi Rein Joost, ağustos sonunda hayatını kaybetti. Kadriorg Parkı'nın eski müdürü Ain Järve'ye göre Joost, olağanüstü bilgi birikimine ve büyük girişimci ruha sahip bir bahçecilik insanıydı. Joost'un çalışmaları binlerce Estonya bahçesine iz bıraktı.

Rein Joost'un bahçeciliğe ilgisi çocukluğunda, ağabeyinin ona bahçecilik merakını aşılamasıyla başladı. Joost'un yolu Arkna tarım bahçecilik okuluna çıktı; sonrasında büyük sovhozlarda (Sovyet dönemi devlet tarım işletmeleri) başagronom olarak çalıştı. Ancak giderek asıl ilgi alanı güller oldu.

Joost'u onlarca yıldır tanıyan Ain Järve, ERR radyosunun "Vikerhommik" programında yaptığı değerlendirmede şunları söyledi: "O, işine tüm ruhuyla bağlıydı. Sadece eğitimli bir bahçıvan değil, aynı zamanda doğuştan bir bahçıvandı."

Estonya'da 73-74 yerli gül çeşidi yetiştirildi

Gül yetiştirmek başlangıçta zorlu olsa da Joost, buna rağmen gülleri başarıyla yetiştirdi ve bu uğraşı geniş kitlelere tanıttı. Järve, "Elbette kendimizi güçlü bahçecilik ülkeleriyle karşılaştıramayız, ancak bugün Estonya'da yetiştirilmiş 73 veya 74 gül çeşidi olduğunu söyleyebiliriz; bu hiç de az değil" dedi.

Joost'un önemli işlerinden biri Põltsamaa gül bahçesinin kurulmasıydı. Järve'ye göre binlerce gül çeşidini bir araya getiren bir koleksiyon oluşturmak, Põltsamaa'nın iklim koşullarında sıra dışı bir girişimdi. "Bu tamamen anlaşılmazdı. Põltsamaa, Estonya'nın soğuk kalbidir ve oraya binlerce gül çeşidi götürmek..." diye konuştu.

Joost, insanların Estonya'da daha fazla gül yetiştirmeye cesaret etmesinde de önemli rol oynadı. Järve, "Bu tutku, bu coşku, insanları 'korkmayın' diye cesaretlendirmesi... Bizim köy kültürümüzde gül olarak kabul ettiğimiz şey aslında kuşburnu ya da yaban gülüydü" ifadelerini kullandı.

Ancak Joost'un çalışmaları ev bahçeleri ve Põltsamaa gül bahçesiyle sınırlı kalmadı. Järve, onun en önemli katkılarından birinin gülleri kamusal alana taşımak olduğunu belirtti. Örneğin Joost, Kadriorg'da gül bahçesi kurmaya başladığında kamusal alana dikilen güllerin kalıp kalmayacağına dair bir belirsizlik vardı. Başlangıçtaki bu korku gerçekleşmedi ve Kadriorg gül bahçesi ayakta kaldı. Järve'ye göre bunda yerel topluluğun da önemli payı vardı. Ardından güller diğer Estonya şehirlerinin kamusal alanlarına da ulaştı. Järve, "Kadriorg ilk noktaydı, sonra Keila, Rakvere ve Haapsalu geldi" diye sıraladı.

Kadrioru Sarayı'nın 300. yıl dönümü için özel gül arayışı

Joost, yeni çeşitler yetiştirmenin yanı sıra eski Estonya güllerini arayıp korumakla da ilgilendi. Kadrioru Sarayı'nın 300. yıl dönümü hazırlıkları sırasında Joost'tan, sarayın kubbeli salonunun tavan resminde tasvir edilen gülü bulması istendi. Järve, "Tam anlamıyla yıllarca o gülün izini sürdü, sonunda onu Hollanda'daki bir koleksiyon bahçesinde buldu. Kadrioru'nun 300. ve Estonya Cumhuriyeti'nin 100. yıl dönümü vesilesiyle Riigikogu'ya (Estonya Parlamentosu) küçük bir koleksiyon hediye etme imkânımız oldu; bu koleksiyon bugün Riigikogu vali bahçesinde de yetişiyor" diye anlattı. Järve, bunun özel bir bitki olduğunu ekledi: "Özelliği, taç yapraklarının bile dikenlerle dolu olması. Ama muhteşem olan şu: o yaprağı koparıp parmaklarınızın arasında ovaladığınızda, tomurcuktakiyle tamamen aynı aromayı veriyor."

Joost'un eski güllere ilgisi Estonya malikâne parklarına ve eski kentlere de uzandı. Buralarda o güne kadar sıradan kuşburnu sanılan, ancak aslında eski park gülleri olduğu ortaya çıkan bitkiler bulundu. Järve, "Malikâne sahipleri Almanya, Avusturya, Fransa ve tüm Avrupa ile çok aktif ilişki içindeydi. Utanacak bir şeyimiz yok; park sanatımızın gelişimi açısından Avrupa ile eş değerdik" dedi.

Järve'ye göre Joost'un çalışmalarının etkisi en iyi Estonya ev bahçelerinde görülüyor. Bahçe sahipleri güllerinin veya gül yetiştirme bilgilerinin nereden geldiğini her zaman bilmeyebilir; ancak Joost'un katkısı o bahçelerde mevcuttur. Järve, "Gül bahçelerimize büyük ölçüde Rein'in çalışması ve katkısı sayesinde girdi" dedi.

Kaynak: "Vikerhommik" programı, röportaj: Kirke Ert ve Janek Luts.