Estonya aile ici ve psikolojik siddet cezalarini netlestirmeye hazirlaniyor

Estonya, kadina yonelik siddet ve aile ici siddetle mucadele amaciyla hazirlanan Avrupa Birligi (AB) direktifini ulusal mevzuata aktarmaya hazirlaniyor. Adalet Bakanligi, aile ici ve psikolojik siddete karsi korumalari guclendirmek icin tasariyi degistirme sozu verdi.

Estonya'da kadina yonelik siddet ve aile ici siddete iliskin istatistikler Avrupa'nin en kotuleri arasinda yer aliyor. Brüksel, sorunun Avrupa genelinde yaygin olmasi nedeniyle ulkelerin bu konulari ele almasini sart kosan bir direktif kabul etti.

Psikolojik siddet ve cocuk korumasi

Sosyal Isler Bakanligi Magdur Destegi Politikasi Baskani Kristiina Luht, Estonya'nin bu surece bir sure once hazirlanmaya basladigini ve onemli adimlar attigini, ancak bazi hukumlerin henuz Estonya yasalarina dahil edilmedigini soyledi. Örnek olarak, yakinlarinin siddet uyguladigi durumlarda cocuklarin korunmasini gosterdi.

Luht, "Aile ici siddet vakalarinda, saldiri dogrudan onlara yonelik olmasa bile, kucuklerin her kosulda korunmasi gerektigi varsayilmalidir. Bu, Ceza Muhakemesi Kanunu'na yazilacak. Diger bir gereklilik, her magdurun ihtiyac duydugu yardimin degerlendirilmesidir, yani uzmanlarin gercekten o kisinin neye ihtiyaci oldugunu - ne tur bir koruma ve ne tur bir destek oldugunu - cok dikkatli dusunmesi gerekiyor" dedi.

Yasalara yazilacak onemli hukumlerden biri, magdur destek servisleri, kolluk kuvvetleri ve yerel yonetimler arasindaki yakin isbirligini gerektiren, destek agi icindeki isbirligine iliskin. Luht, bunun bugune kadar yuksek riskli aile ici siddet vakalarinda yapildigini, ancak gelecekte tum vakalarda zorunlu olacagini belirtti. Ayrica, sistemin bir kisiye karsi basarisiz oldugu ve davanin analiz edilmesi gereken durumlar icin daha guclu bir yasal dayanak olusturulacak ve farkli makamlar arasinda bilgi alisverisi yapilacak.

Ceza Kanunu'nda 'aile ici siddet' tanimi

Direktif uyarinca ulkeler, kadina yonelik siddeti ve aile ici siddeti onlemek ve bunlarla mucadele etmek icin ulusal eylem planlari hazirlamali ve belirli suclari da suç olarak tanimlamali. Hem Sosyal Isler Bakanligi hem de sivil toplum kuruluslari, aile ici siddetin Estonya Ceza Kanunu'nda suc olarak tanimlanmamasindan endise duyuyor. Luht, 'aile ici siddet' teriminin su anda yalnizca Magdur Destegi Yasasi'nda kullanildigini belirtti.

Luht, "Ceza Kanunu'nda en azindan herkesin aile ici siddetin ne oldugunu acikca anlayabilmesi icin belirli bir suc olmali. Psikolojik siddet de suç olarak tanimlanmali - bu da cezalandirilabilmeli, sadece fiziksel siddet degil. Burada bir firsati kaciriyor olabilecegimizden endise ediyoruz. Bu direktifin ic hukuka aktarilmasi bu kadar buyuk bir surecse ve bu kadar onemli degisiklikleri iceriyorsa, neden Ceza Kanunu'nda aile ici siddeti de cok acik bir sekilde tanimlamaya kadar gitmeyelim?" dedi.

Luht, bir ciftin ayrilmasi veya bosanmasi durumunda yakin iliskinin sona erdigini belirten birkac Yargitay kararina isaret etti; oysa gercek farkli.

Luht, "Özellikle insanlarin cocuklari oldugunda, hayatlari boyunca bagli kalirlar ve bir cocuk diger kisiyi manipule etmek ve ona sonsuz sekilde taciz etmek icin kullanilabilir. Ne yazik ki, bunu yapiyorlar" dedi. Siddet uygulayanlarin bu tur durumlarda cok becerikli olduklarini ve bazen yillarca magdurlara yardim edenleri bile sasirttiklarini vurguladi.

Estonya'da bir kadinin evden ayrilmasindan bir gun once olduruldugu bir vaka da yasandi; bu da istismarci bir iliskiden ayrilmanin ne kadar tehlikeli olabilecegini gosteriyor.

Adalet Bakanligi yaniti

ERR, Adalet Bakanligina bu siddet turlerinin neden tasarida yer almadigini sordu; birkac gun sonra bakanlik, yasayi bu yonlerden degistirmeyi planladigini acikladi. Adalet Bakani Liisa Pakosta da roportajinda bunu dogruladi.

Pakosta, "Ceza Kanunu'nun aile ici siddeti ele almadigi kesinlikle dogru degil. Aksine, polis tarafindan sorusturma baslatilmamasi sorunu var. Siddet meydana gelmisse, Ceza Kanunu uyarinca sorusturma baslatilmali ve fail iki aya kadar derhal uzaklastirilabilmelidir. Tasarida ayrica yakin iliski tanimi genisletiliyor; boylece eski partnerler arasindaki siddet veya birlikte yasamanin sona ermesinden sonra devam eden siddet de yakin partner siddeti olarak kabul edilecek" dedi.

Pakosta'ya gore, Ceza Kanunu'nun 121. maddesine yeni bir baslik verilecek ve sadece fiziksel istismari degil, kisinin sagligina verilen her turlu zarari kapsayacak. Maddenin icerigi buyuk olcude ayni kalacak, ancak psikolojik siddetin ayni gerekcelerle cezalandirilmasi mumkun olacak.

Ayrica, Ceza Kanunu'nun tehditlere iliskin hukumleri genisletilecek; magdurun ciddi ve yerinde bir korku yasadigi durumlarda kisi cezalandirilabilecek. Fiziksel istismar cezalari agirlastirilacak. Dijital ortamlarda islenen siddet ve taciz bicimleri de cezalandirilabilir hale gelecek; bir kisinin rizasi olmadan cinsel icerikli materyallerinin yayinlanmasi ve bu tur icerikleri yayinlama tehdidi de buna dahil.

Yasalar yoluyla ele alinamayacak bir endise insanlarin tutumlaridir, diyor Luht. Magdurlara yardim eden kuruluslardan gelen geri bildirimlere gore, bazi profesyoneller hala magdurlarin durumdan kendilerinin sorumlu oldugunu dusunuyor.

Luht, "Yasaların egitici bir etkisi olabilecegine inaniyorum, ancak bir profesyonel magdurun suclu oldugunu dusunuyorsa, yasa bu konuda yardimci olmaz. Insanlar hem kolluk kuvvetleri tarafindan hem de sosyal hizmet sistemi icinde yeniden yaralanabilir. Bir kisinin yeniden yaralanmasinin nedeni, insanlarin, ornegin, bir magdurun ailesini terk etmesinin ne kadar zor oldugunu veya uzun sure siddete maruz kaldiktan sonra hayatiyla devam etmenin ne kadar zor oldugunu anlamamasidir. Aslinda degistirilmesi en zor sey bu tutumlardir" dedi.

Bu sorunlar bir olcude Avrupa direktifiyle de ele alinacak; cunku yasa, magdurlarin sisteme girdiklerinde yeniden magdur edilmemelerini sart kosacak. Yargiclar, polisler ve magdur destek calisanlari dahil tum profesyonellerin, aile ici siddetin dogasini ve magdurlarin yasadigi aciyi anlamak ve dogru kararlar vermek icin egitim almalari gerekecek.