Eston uzman: Rusya'nın savaş ekonomisi ivmesi tükeniyor

Estonya Merkez Bankası ekonomisti Peeter Luikmel, Rusya'nın savaş ekonomisinden beslenen büyüme modelinin tükenmeye başladığını belirtti. Luikmel'e göre, 2026 yılı için büyüme tahminleri belirgin şekilde düşürüldü ve ekonomik büyüme yüzde 0,5 ile yüzde 1 aralığına geriledi. Ülke ekonomisi, işgücü kıtlığı ve çift haneli faiz oranlarının baskısı altında giderek derinleşen bir borç sarmalına sürükleniyor.

Büyüme beklentileri geriledi

Luikmel, Rusya ekonomisine ilişkin değerlendirmelerinde, uluslararası kuruluşların ve Rus yetkililerin üç yıl önce 2026 için yaptığı yüzde 2 ila 2,5 oranındaki büyüme tahminlerinin artık geçerli olmadığını vurguladı. Mart-Nisan aylarında iyimserler için yüzde 1,5-2 büyüme öngörülürken, Rusya Merkez Bankası Temmuz ayında yayınladığı projeksiyonda büyümenin yüzde 0 ila 1 aralığında kalacağını açıkladı. Bu beş katlık düşüş, ekonomiyi canlandıran savaş harcamaları ve devlet teşviklerinin etkisini kaybettiğine işaret ediyor.

Ekonomist, ekonominin ana kısıtlarından birinin işgücü kıtlığı olduğunu dile getirdi. Düşük işsizlik, ücretleri artırırken şirketlerin işgücü maliyetlerini de yükseltiyor. Ancak en büyük büyüme engeli olarak faiz ortamını gösteren Luikmel, Rusya Merkez Bankası'nın yüzde 6-8'i bulan enflasyonla mücadele etmek için 2024'te faizleri yüzde 21'e çıkardığını, son toplantıda ise kademeli olarak yüzde 14,25'ten yüzde 14'e indirdiğini hatırlattı.

İç talebi savaş harcamaları canlandırıyor

İkinci çeyrekte yüzde 1,3 büyüme kaydedilmesine işaret eden Luikmel, bu artışta özel tüketimin gücünün belirleyici olduğunu söyledi. Hükümetin vatandaşların reel gelirine katkısı, özellikle cephede görev yapan askerlere ödenen maaşlarla (evde kalanların maaşının 2-3 katı) dengeleniyor. Ayrıca, ölen askerlerin ailelerine ödenen tazminat ve emekli maaşları, nüfusu azalan kırsal bölgelerde emlak piyasasını hareketlendiriyor. Ancak bu tüketim modelinin sürdürülebilir olmadığını belirten ekonomist, ölümler nedeniyle işgücünün kalıcı olarak kaybedileceğini ve konut talebinin tek seferlik bir ivme yaratacağını ifade etti.

Rusya'nın uzun vadeli büyüme potansiyelinin artık yüzde 1-1,5 seviyelerine indiğini belirten Luikmel, dünya genelinde refah artışı yıllık ortalama yüzde 3 iken, Rusya'nın gelirinin bu artışın gerisinde kalacağını savundu.

Rusya'nın kredi riskinin yükseldiğine dikkat çeken ekonomist, devlet tahvili ihraçlarının yalnızca beşte bir oranında talep gördüğünü ve satışların onda bir seviyesinde kaldığını aktardı. Uzun vadeli tahvil faizlerinin yüzde 14-16'ya çıkması, bütçe üzerindeki faiz yükünü artırırken, Rusya'nın artan bütçe açığını kapatmak için iç borçlanmaya başvurmak zorunda kaldığı belirtiliyor.

Luikmel, Rusya'nın petrol ve petrolden elde ettiği gelirlerin yüksek olmasına rağmen, özellikle petrol ürünlerinde üretim kapasitesinin düştüğünü ve teknolojik kısıtlar ile yaptırımlar nedeniyle rekabet gücünün zayıfladığını aktardı. Ayrıca, Rusya'nın Avrupa'dan dizel ithalatını yeniden yönlendirme çabalarının yanı sıra, yaptırımların delinmesine yönelik önlemlerin güçlendirilmesi gerektiğini savundu.