Eski bakan: Hızlı borç artışı büyük risk, kesintiler şart

Eski maliye bakanı ve Reform Partisi üyesi Aivar Sõerd, hükümetin bütçe açığını yüzde 4'ün altına çekmek için çaba göstermesi gerektiğini, bu nedenle kesintilerin kaçınılmaz olduğunu söyledi. Sõerd, hızlı borç ve faiz artışının ülke geneli için çok büyük bir risk oluşturduğunu vurguladı.

Perşembe günü Maliye Bakanlığı yeni ekonomik tahminini açıkladı. Buna göre gelecek yıl bütçe açığının yüzde 4,5 olması bekleniyor. Sõerd ERR'e yaptığı açıklamada, yeni tahminin bahar tahminine kıyasla çok büyük değişiklikler getirmediğini, örneğin devlet bütçesinin hazırlanmasında önemli olan vergi geliri tahmininin artmadığını, aksine 45 milyon euro azaldığını belirtti.

“Önceki yıllarda sonbahar tahminleri vergi gelirlerini artırarak bütçe hazırlığına rahatlama sağlamıştı” diyen Sõerd, gelirlerin nominal artışının yine yüzde 5,2 olduğunu, bunun da bütçe hazırlığında zorluklara işaret ettiğini ifade etti. Özellikle maaş baskısının süreceğini ve her bakanın ek taleplerinin olduğunu söyledi.

Yatırımların ötelenmesi ve sağlık açığı

Sõerd, bahar ve yeni tahmin arasındaki en belirgin değişikliğin bütçe açığının nominal olarak yüzde 4,9'dan yüzde 4,5'e düşmesi olduğunu kaydetti. Gelir tarafında bir değişiklik olmadığını, hatta gelirlerin azaldığını belirten Sõerd, bu iyileşmenin yatırımların ötelenmesi ve sağlık sigortası açığının azaltılmasıyla sağlandığını söyledi.

Sõerd'e göre yatırımların ötelenmesi bütçe dengesi üzerinde oldukça büyük bir etkiye sahip. Bu yöntemin daha da kullanılabileceğini, çünkü savunma alımları, Rail Baltic demiryolu projesi ve yol yapımı gibi büyük projelerin bulunduğunu ifade etti. Ancak açığı yüzde 4'e çekmek için yatırımların ötelenmesinin yeterli olmadığını, vergi gelirlerinin artmaması nedeniyle kesintilerin kaçınılmaz olduğunu vurguladı.

Kesintiler konusunda hükümete baskı

Kesintilerin neler olacağı henüz bilinmiyor. Sõerd, parti arkadaşı ve eski maliye bakanı Mart Võrklaev ile birlikte bazı kesinti önerileri sunduklarını, ancak bu önerilerin oldukça soğuk karşılandığını belirtti. Partilerinin mali çalışma grubunda da bu önerileri birkaç kez görüştüklerini, ancak büyük bir ilerleme kaydedilmediğini söyledi.

Sõerd, hükümetin yaklaşan parlamento seçimleri nedeniyle zorlu kesintilerden kaçınmasını beklemek için bir neden görmediğini belirtti. “Gelecek yılki açığı yüzde 4,5'ten yüzde 4'e indirmekten bahsediyoruz, ancak bu gerçekleşse bile borç artışı devam edecek. Daha yavaş bir tempoda olsa da faiz giderleri hızla artmaya devam edecek” dedi. Avrupa Birliği'nin bütçe açığına ilişkin yüzde 3 kuralının istisnasının sadece birkaç yıl daha geçerli olacağını, sonrasında tekrar yüzde 3 sınırına dönülmesi gerektiğini hatırlattı.

Sõerd, hızlı borç ve faiz artışının yanı sıra bunun aşırı bütçe açığı prosedürüne yol açabileceğini, bu nedenle harcamaların aşırı hızlı büyümesiyle mücadele etmekten başka çare olmadığını söyledi. “Savunma harcamalarının neden arttığını biliyoruz, ancak diğer hükümet harcamaları da ekonomiden daha hızlı artıyor. Durum oldukça ciddi” dedi.

Hükümetin bu sorunu çözmek için yeterince güçlü adımlar atmaması halinde Finlandiya'nın durumuna düşülebileceği uyarısında bulundu. Finlandiya şu anda büyük çabalarla bütçe dengesini sağlamaya çalışıyor. Aşırı bütçe açığı prosedürüne giren ülkelerin örnekleri olduğunu ve bunun sonuçlarını hatırlatan Sõerd, harcama artışının mutlaka sınırlandırılması gerektiğini vurguladı.

Ayrıca bütçede koronavirüs salgını gibi öngörülemeyen durumlar için tamponlar olması gerektiğini belirten Sõerd, krizlerin belirli aralıklarla tekrarlama eğiliminde olduğunu ve bu krizlere tampon olmadan girilmesinin devletin almaması gereken çok büyük bir risk olduğunu sözlerine ekledi.