Eğitim uzmanı: Düşük matematik becerisiyle çok erken kabulleniliyor

Estonya'da matematikte zorlanan bir öğrenci, öğrenme güçlüğünün nedeni tam olarak anlaşılmadan temel okulu bitirebiliyor. Tallinn Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü öğretim görevlisi ve özel eğitim öğretmeni Liina Malva'ya göre yoğun müfredat, öğrenme boşluklarıyla ilgilenmeye çok az alan bırakıyor. Ancak Malva, farklılaştırılmış öğretim materyallerinin durumu iyileştirebileceğini belirtiyor.

Malva, hem okulda özel eğitim öğretmeni hem de üniversitede öğretim görevlisi ve araştırmacı olarak çalışıyor. Son yıllarda bilimsel çalışmalarının merkezinde matematikle ilgili öğrenme güçlükleri yer alıyor. "Uygulayıcı gözüyle söyleyebilirim ki matematik öğrenme güçlüğü her sınıfta ve her kademede görülebilir" diyen Malva, geçtiğimiz günlerde "Bilimde Kadınlar" bursunu kazandı.

Malva'ya göre güçlük yaşayan öğrencilerin tam oranını belirlemek zor; çünkü standart değerlendirme araçları yok ve güçlüklerin yelpazesi geniş. Bilimsel literatüre göre her dört öğrenciden birinde matematik öğrenme güçlüğü görülebiliyor.

Estonya'da sorunun boyutunu Malva ve meslektaşlarının ilkbaharda yayımladığı bir araştırma ortaya koydu. 773 sekizinci sınıf öğrencisinin katıldığı çalışmada öğrencilerin yüzde dokuzu düşük hesaplama becerisi grubunda yer aldı; ancak öğretmenleri bu öğrencilerin öğrenme güçlüğünü daha önce fark etmemişti. Bu öğrencilerin bilgileri, öğretmenlerin fark ettiği matematik güçlüğü olan akranlarından daha zayıftı.

"Bir noktada düşük hesaplama becerisiyle kabullenildiğini tahmin ediyorum" diyen Malva, öğretmenlerin öğrenciler arasındaki farklılıkları gözetme imkânlarını hızlı ders temposunun kısıtladığını ekledi.

Dört farklı güçlük grubu ve destek ihtiyacı

Okulların öğrenme boşluklarıyla baş etme yöntemleri farklılık gösteriyor: bazıları tempo grupları veya yardımcı öğretmenler kullanırken, bazılarında matematik güçlükleriyle ilgilenme görevini özel eğitim öğretmeni üstleniyor.

Liina Malva matematik öğrenme güçlüklerini dört ana gruba ayırıyor ve öğrencinin ihtiyaç duyduğu desteğin buna göre belirlenmesi gerektiğini söylüyor. İlk olası neden, özgül hesaplama bozukluğu olan diskalkuli. "Bu doğuştan gelir, sıklıkla kalıtsaldır ve kişiyle ömür boyu kalır" diyen Malva, Estonya'da diskalkulinin fark edilmesinin ve teşhis edilmesinin çok nadir olduğunu belirtiyor. "Basit bir örnek: bir kutu oyunu oynuyoruz, zar atıyoruz, zara bakıyoruz ve kaç nokta olduğunu hemen biliyoruz. Diskalkulisi olan bir çocuk bu noktaları tek tek saymak zorunda kalır" diye ekliyor.

İkinci grup, bilişsel işlevlerdeki farklılıklardan kaynaklanan öğrenme güçlükleri. Burada öğrencinin algı, bellek, düşünme ve dikkat süreçlerinin nasıl işlediği rol oynuyor. "Bu farklılıklar matematik öğrenimini tüm konular düzeyinde etkileyebilir; oysa diskalkuli öncelikle hesaplama becerisini etkiler" diyor Malva.

Üçüncü grup, çocuğun yaşamındaki veya öğrenme sürecindeki değişikliklerden kaynaklanan geçici güçlükler. "Bunlar hastalık, öğretmen değişikliği, kaygı veya başka bir etkenle bağlantılıdır" diye açıklıyor.

Dördüncü grup ise matematik öğrenimini de etkileyen diğer özgül öğrenme güçlükleri. Örneğin disleksili bir öğrenci için matematik daha zor olabilir; çünkü okuma güçlüğünün etkisi sadece metin problemleriyle sınırlı değildir. "Elbette metin problemlerinin çözümü de etkilenir, ancak disleksi çalışma belleğini ve algıyı büyük ölçüde etkiler. Örneğin disleksili öğrencilerin yüzde 60'a kadarının matematikte de güçlük yaşadığı bulunmuş" diyor.

Öğrenciler arasındaki farklılıkları gözetmenin bir yolu da farklılaştırma, yani öğretimin farklı beceri düzeylerindeki öğrencilere fayda sağlayacak şekilde uyarlanması. Malva'nın araştırma ekibi özellikle uyarlanmış öğretim materyallerinin etkisini inceledi.

Önceki bir çalışmada Malva ve meslektaşları, müdahale öncesi ve sonrasında öğrencilerin bilgilerini ölçtü. Düşük ön bilgiye sahip öğrencilerin bilgi gelişimi açısından en çok dijital öğretim materyallerinden yararlandığı ortaya çıktı. Kâğıt üzerinde uyarlanmış materyaller ise tüm öğrencilerin motivasyonunu destekledi.

"Öğrenciler daha istikrarlıydı, öğrenmeye harcanan enerji ve zaman azaldı. Bu nedenle farklılaştırmanın büyük farklılıkların oluşmasını önlemek için anlamlı ve amaçlı bir şekilde ele alınabilecek bir konu olduğunu söyleyebilirim" diyor Malva.

Ancak şu anda uygun materyallerin varlığı büyük ölçüde öğretmenin ve onu destekleyen özel eğitim öğretmeninin imkânlarına bağlı. "Her ders ve her sınıf için bu materyallerin hazır olacağı sistematik bir yaklaşımımız yok. Şu anda herkes kendi bildiği ve gücü yettiği şekilde yapıyor" diyor.

Diskalkulili öğrenciler için gerekli değerlendirme araçlarının eksikliği de ekleniyor. Malva, bu durumu iyileştirmeyi planlıyor. "Akıllı Gelecek Fonu desteğiyle gelecek yıldan itibaren Estonya okullarının diskalkuli belirtilerini tespit etmek için normlu bir teste erişebilmesi için çalışmaya başlıyoruz. Bu, diskalkuli tespitinin özel eğitim öğretmeni için daha kolay ve daha doğru hale gelmesi anlamına geliyor; umarız önceden fark edilmeyen tüm öğrenciler bundan sonra hedefli destek ve yardım alabilir" diye ekliyor.

Bu yıl 7000 euroluk "Bilimde Kadınlar" bursunu Liina Malva'nın yanı sıra Tartu Üniversitesi Kimya Enstitüsü analitik kimya kürsüsü araştırmacısı Pilleriin Peets ve Tartu Üniversitesi Tartu Gözlemevi astrofizik bölümü astronomi genç araştırmacısı Anni Kasikov da kazandı.

Liina Malva'nın tam söyleşisi, Vikerraadio'da pazar akşamları saat 17.05'te yayınlanan "Atlas" bilim programında dinlenebilir.