Çin'den Riigikogu üyelerine Tayvan katılımı notası

Çin Halk Cumhuriyeti'nin Estonya Büyükelçiliği, bazı milletvekillerinin Tallinn'de Tayvan'ın Milli Günü dolayısıyla düzenlenen resepsiyona katılması üzerine Estonya parlamentosu Riigikogu'ya resmi bir diplomatik nota gönderdi.

Notada büyükelçilik, 29 Eylül'de Letonya'daki Taipei Temsilcilik Ofisi tarafından Tallinn'de düzenlenen ve Çin Cumhuriyeti (Tayvan) Milli Günü'nü kutlayan resepsiyona katılan Riigikogu üyeleri Marko Mihkelson (Reform), Peeter Tali (Eesti 200), Kristo Enn Vaga (Reform), Kalle Laanet (Reform), Jüri Jaanson (Reform), Riina Sikkut (SDE), Anti Poolamets (EKRE) ve Evelin Poolamets'in (EKRE) katılımından duyduğu endişeyi dile getirdi.

Büyükelçilik, Estonya'nın Çin Halk Cumhuriyeti hükümetini Çin'in tek meşru hükümeti, Tayvan'ı da Çin topraklarının ayrılmaz bir parçası olarak tanıma taahhüdünde bulunduğunu hatırlattı.

"Estonya Cumhuriyeti hükümeti, Tayvan ile herhangi bir biçimde resmi ilişki kurmayacağını taahhüt etmiştir" denilen notada, "Riigikogu üyeleri bir Estonya devlet kurumunun görevlileridir. Söz konusu Riigikogu üyelerinin bu 'resepsiyona' katılması, Tayvan ile resmi etkileşimin bir biçimi olarak değerlendirilebilir; bu da verilen taahhütleri ihlal etmekte ve Çin'in egemenliği ile toprak bütünlüğüne zarar vermektedir" ifadeleri yer aldı.

Büyükelçilik, ilgili milletvekillerini tek Çin ilkesine bağlı kalmaya ve Tayvan konusunda açıklamalarında ve eylemlerinde dikkatli olmaya çağırarak, aksi halde ikili ilişkilerin daha fazla zarar görebileceği uyarısında bulundu.

Daha önce de benzer notalar gönderilmişti

Çin Büyükelçiliği, önceki yıllarda da Riigikogu üyelerinin Tayvan ile temasları üzerine diplomatik notalar göndermişti. En son nota, geçen yaz Riigikogu Estonya-Tayvan Parlamento Dostluk Grubu'nun Tayvan ziyaretinin ardından iletilmişti.

Riigikogu Estonya-Tayvan Parlamento Dostluk Grubu Başkanı Kristo Enn Vaga'ya göre, Çin Büyükelçiliği'nin grup Tayvan ile ilgili etkinliklere katıldığında diplomatik nota göndermesi neredeyse bir geleneğe dönüştü.

Vaga, "Komünist Çin, benim ya da diğer Riigikogu üyelerinin yanlış bir şey yaptığını yazdığında bunu bir iltifat olarak alıyorum, çünkü bu doğru bir şey yaptığım anlamına gelmelidir" dedi.

Estonya'nın Çin ile diplomatik ilişkileri olmasına rağmen hiçbir yabancı ülkenin Riigikogu üyelerinin ne yapıp ne yapamayacağını dikte edemeyeceğini belirten Vaga, "Estonya, Tayvan'ı bir devlet olarak tanımıyor ve bunu değiştirmeye yönelik bir plan da yok. Ancak pragmatik açıdan baktığımızda, dünyanın en hızlı büyüyen ekonomisine sahip Tayvan'ı potansiyel bir ortak olarak görüyoruz" diye konuştu.

Vaga, Estonya ile Tayvan'ın çeşitli projelerde işbirliği yaptığını vurguladı. Örneğin Tayvan hükümeti, Ukrayna'ya destek amacıyla Estonya ile işbirliği içinde mali katkı sağladı. Vaga, "Bu bağışlar sayesinde yaz sonunda Zhytomyr Oblastı'nda bir aile evi açıldı. Ev tamamen Tayvan hükümetinin finansmanıyla inşa edildi ve proje, Estonya'nın insani yardımdan sorumlu devlet kurumu ESTDEV tarafından yürütüldü" dedi.

Ekonomik işbirliği azaltılıyor

Vaga'ya göre Çin ile ekonomik işbirliği kademeli olarak azaltılıyor. Estonya Dış İstihbarat Servisi'nin yıllık raporlarında da bu yönde değerlendirmeler yer aldığını belirten Vaga, özellikle teknoloji sektöründe Çin'e bağımlılığın azaltılmasının tavsiye edildiğini, bunun bir güvenlik tehdidi haline gelebileceğini söyledi. Halihazırda bazı kritik sektörlerde Çin teknolojisinin kullanımının Estonya için güvenlik riski oluşturabileceğini ekledi.

Estonya-Tayvan Parlamento Dostluk Grubu, Çin'in eleştirilerine boyun eğmeyi planlamıyor. Vaga, "Ben şahsen ve birçok meslektaşım, geçmişte olduğu gibi Tayvan ile aktif olarak temas kurmaya devam etmeyi düşünüyoruz ve Çin'in eleştirileri ya da diplomatik notaları bunu kesinlikle değiştirmeyecek" ifadelerini kullandı.