Çin'de okullarda İngilizce dersine son verilmesi tartışılıyor

Çin'in sosyal medya platformlarında, okullarda İngilizce öğretiminin bırakılması ve bu sayede kazanılacak zamanın ülke açısından daha önemli konulara ayrılması gerektiği yönündeki tartışma yeniden alevlendi. Tartışmayı başlatanlardan biri, İngilizce dersinin okullarda seçmeli hale getirilmesini öneren bir matematik öğretmeni oldu. Öğretmen, çocukların kendi ana dillerini tam olarak öğrenmeden önce İngilizce ifadeler öğrenmesinden duyduğu rahatsızlığı da dile getirdi.

Konu, yalnızca Çin ile sınırlı değil. Estonya dahil birçok ülkede de kendi dilinin saflığı ve geleceği konusunda benzer kaygılar zaman zaman gündeme geliyor. Ancak Çin'deki tartışmaya siyasi bir boyut da eklendi: Matematik öğretmeni, Çinlilerin yabancı ithalata körü körüne hayranlık duymayı bırakması gerektiğini söyleyerek milliyetçi bir ton tutturdu.

Çin'de devlet liderlerinin görüşleri genellikle doğrudan değil, dolaylı işaretler üzerinden okunur. Daha önce Komünist Parti gazetesinde editör olarak çalışmış bir yetkili, matematik öğretmeninin başlattığı bu tartışmayı milliyetçilik propagandası ve halkı yanıltma olarak nitelendirdi; eğitim bakanlığının bu tür girişimleri görmezden gelmesi gerektiğini ekledi. Yetkililerin sessiz kalmasının, tartışmaya bilinçli olarak biraz alan bırakma anlamına gelip gelmediği ise belirsizliğini koruyor.

Tartışmanın arkasındaki daha geniş süreç

Tartışma tek bir olaydan değil, daha geniş bir süreçten besleniyor. Söz konusu öğretmenin paylaşımı, kuzeydoğudaki bir eyaletin ilkokul giriş sınavlarından tarih, biyoloji ve coğrafya derslerini çıkarma kararından hemen sonra geldi. Gerekçe olarak öğrencilerin yükünü azaltmak gösterildi. Ancak bu karar, ülkede ulusal hafızaya ve yakın tarihteki kahramanlık anlatılarına verilen değerin zayıflatıldığı yönünde tepkilere yol açtı.

Teknoloji de tabloyu karmaşıklaştırıyor. Makine çevirisinin hızla gelişmesi, yabancı dil bilgisinin yerini alabilecek araçları güçlendiriyor ve yetkilileri hangi becerilerin öğretilmesinin daha önemli olduğuna karar vermeye zorluyor. Shenzhen'deki bir bilim üniversitesi, yapay zekânın artık dilleri gerçek zamanlı çevirebildiği gerekçesiyle zorunlu İngilizce derslerini aşamalı olarak kaldırma kararı aldı. Böylece ortaya çıkan kaynağın, Çin ve Batı kültürlerinin karşılaştırmalı analizine ayrılması planlanıyor.

Bu yaklaşım, dil öğreniminde iletişim becerisi ile başka bir kültürü anlama arasındaki bağın koparılması anlamına da geliyor. Soru yalnızca yabancı dil öğrenmenin gerekip gerekmediği değil; karşılıklı anlayış için araya bir makine koymanın neyi kaybettireceği de. Yabancı bir kişiyle iletişim yalnızca fiyat sormak, yön bulmak gibi pratik bilgilerden ibaret değil; ruh hali ve kültürün çok anlamlı dokusu da bu iletişimin parçası. Dili bilmeden, makinenin neyi söylemediğini anlamak mümkün olmuyor.

İngilizce yeterliliği sıralamasında büyük düşüş

Uluslararası İngilizce yeterliliği karşılaştırmaları da bu süreci yansıtıyor. 2020'de 123 ülke arasında 38. sırada yer alan Çin, beş yıl içinde 86. sıraya geriledi. Bu düşüşün yalnızca yapay zekâ çeviri araçlarının yaygınlaşmasıyla açıklanması zor. Düşüş, büyük bir ülkenin iç pazarına yönelik egemenlik arayışı ve buna bağlı jeopolitik eğilimlerin işareti olarak da okunuyor.

Çin'de İngilizce konusunda başlayan tartışma Çince yürütüldü. Yapay zekâ destekli çeviri hizmetleri sayesinde İngilizce konuşulan alana da taşındı. Yani bizim Çince öğrenmemize gerek kalmadı.