Brezilya Amazonlarında ormansızlaşma rekor düzeye geriledi

Brezilya'da Amazon yağmur ormanlarında ormansızlaşma, Ağustos 2025'ten Temmuz 2026'ya kadar geçen 12 aylık dönemde rekor düşük seviyeye indi. Brezilya Uzay Araştırmaları Ajansı Inpe'nin cuma günü açıklanan verilerine göre bu dönemde yaklaşık 3.335 kilometrekare orman yok edildi. Bu, ormansızlaşmanın kayıt altına alındığı 1988'den bu yana en düşük seviye. Önceki 12 aylık döneme göre ise ormansızlaşma yaklaşık yüzde 42 azaldı.

Önceki rekor 2011-2012 döneminde kaydedilmişti

Brezilya Amazonlarında bir önceki en düşük ormansızlaşma 2011-2012 döneminde 4.571 kilometrekareyle kaydedilmişti. 1990'ların ortalarında ise ormansızlaşma rekor düzeydeydi; o dönemde yılda yaklaşık 30 bin kilometrekare orman yok ediliyordu. Inpe verileri, yılda bir kez veri toplayan PRODES uydu izleme programından geliyor. Ölçüm dönemi Ağustos–Temmuz arasını kapsıyor; yıl ortasında bulutlanma azaldığı için uydu görüntülerinde ormansızlaşmanın tespit edilmesi kolaylaşıyor.

İklim koruma kuruluşu Observatório do Clima'nın yönetici direktörü Marcio Astrini, açıklanan verileri "tarihi bir başarı" olarak nitelendirdi. Astrini'ye göre bu veriler, siyasi irade olduğunda ormansızlaşmanın ve sera gazı emisyonlarının azaltılabileceğini dünyaya gösteriyor. Çevre Bakanı João Paulo Capobianco ise başkent Brasília'daki basın toplantısında düşüşü "tamamen olağanüstü" ve "bir rüya gibi" sözleriyle değerlendirdi.

Observatório do Clima'ya göre sonuçlar, hükümetin tutarlı çevre koruma faaliyetlerinin ürünü. Hükümet denetimi sıkılaştırdı ve yasa dışı orman kesimine verilen cezaları ağırlaştırdı.

Veriler seçim ikinci turu öncesinde açıklandı

Veriler, 25 Ekim'de yapılacak ve mevcut Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva ile muhafazakâr Senatör Flávio Bolsonaro'nun yarışacağı başkanlık seçimlerinin ikinci turu öncesinde açıklandı. Anketlere göre iki adayın desteği neredeyse eşit. Lula da Silva, 2023'te göreve gelirken ormansızlaşmayı 2030'a kadar bitirme sözü vermişti. Kendisinden önceki Devlet Başkanı Jair Bolsonaro döneminde ormansızlaşma son 15 yılın en yüksek seviyesine çıkmıştı. Lula'nın rakibi Flávio Bolsonaro, eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro'nun en büyük oğlu.

Senatör Flávio Bolsonaro seçim programında Amazon'daki çevre denetimini güçlendireceğini, bunu ormansızlaşma ve orman yangını baskısının en yoğun olduğu bölgelere odaklayacağını vaat etti. Ona göre kolluk kuvvetleri organize suçla mücadeleye odaklanmalı; doğal kaynak çıkarımı yapan işçiler ve küçük çiftçiler hedef alınmamalı.

Amazon, dünyanın en büyük tropikal yağmur ormanı ve biyolojik çeşitlilik bakımından en zengin ekosistemlerinden biri. Ormanın büyük bölümü Brezilya'da bulunuyor; Peru, Kolombiya ve diğer Güney Amerika ülkelerine de uzanıyor. Ormansızlaşma ve doğal kaynakların yasa dışı kullanımı, ormanı değişimlerin aniden ve geri döndürülmesi zor biçimde başlayabileceği bir devrilme noktasına yaklaştırıyor. Yağmur ormanları, kereste elde etmenin yanı sıra tarım ve diğer insan faaliyetleri için arazi açmak amacıyla da kesiliyor.

Inpe verilerine göre Brezilya'nın Cerrado savanında da ormansızlaşma yaklaşık yüzde 24 azalarak 5.517 kilometrekareye indi. Bu da bölgeye ilişkin verilerin toplanmaya başlandığı 2001'den bu yana en düşük seviye.