Trump, Kongre'nin kabul ettiği Rusya yaptırımlarını askıya aldı

ABD Başkanı Donald Trump, cuma günü imzaladığı başkanlık emriyle Rusya'nın enerji gelirlerini hedef alan geniş kapsamlı yaptırımların ve gümrük tarifelerinin uygulanmasından vazgeçti. Trump, söz konusu yasayı daha önceki ay imzalamıştı. Kararla, geçen ay yürürlüğe giren ve Rus enerji sektörünü hedefleyen yasanın getirdiği yaptırımların uygulanması askıya alındı.

Adını, yasa tasarısını sunan ve hayatını kaybeden ABD Senatörü Lindsey Graham'dan alan yasa, Trump'a Rusya'nın petrol ve doğalgazını en çok satın alan ülkelere yüzde 100'e varan gümrük tarifesi uygulama yetkisi veriyordu. Yasaya göre, Rus ham petrolü veya doğalgazını en çok ithal eden beş ülkeden ABD'ye gelen tüm ürünlere 30 gün içinde yüzde 100'e varan tarife uygulanacaktı. Tarifeler, yasanın yürürlüğe girmesinden 30 gün sonra Rus petrolü veya doğalgazını bilinçli olarak satın alan ülkelere ve Rusya'nın yaptırımlardan kaçmasına yardım eden ilk beş ülke arasında yer alanlara da uygulanacaktı.

Başkanlık emrinde, "Bu emrin 4. bölümünde ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, Graham yasasında öngörülen yaptırımların, kısıtlamaların ve gümrük tarifelerinin uygulanmasından bu vesileyle vazgeçiyorum" ifadeleri yer aldı.

Yasanın kapsamı ve Başkan'a tanınan yetkiler

Yasa, Rusya'nın enerji ve savunma sektörünü, rejimin lideri Vladimir Putin ile diğer üst düzey yetkilileri ve Batı yaptırımlarından kaçınmak için kullanılan sözde gölge filosunu hedefliyordu. Yasaya göre cumhurbaşkanının kısıtlayıcı tedbirleri uygulamak için 18 Ekim'e kadar süresi vardı; ancak tedbirleri ülkenin ulusal çıkarlarına uygun gördüğü takdirde durdurma imkânı da bulunuyordu.

Başkanlık emrinde, muafiyetin Trump veya üst düzey yetkilileri ileri adımların gerekli olduğuna karar verene kadar yürürlükte kalacağı belirtildi. Medya aktarımlarına göre, ABD'nin Graham yasasından önce Rusya'ya uyguladığı yaptırımlar yürürlükte kalmaya devam ediyor.

Trump'ın Rusya yaptırımları konusundaki bu geri dönüşü, Putin ile vardığı ve ABD yaptırımlarının hafifletilmesi karşılığında Rusya'nın dizel yakıtı ihraç etmesine izin veren tartışmalı anlaşmanın ardından geldi.

ABD'li iş haberleri ajansı Bloomberg, gümrük tarifelerinin uygulanmaması kararının, Çin, Hindistan ve Türkiye gibi Rus enerji kaynaklarını satın alan ülkelerle çatışmalardan kaçınmasını sağlayacağına dikkat çekti. Haber ajansı Reuters ise bu ülkelerin Rusya karşıtı yaptırım yasasından endişe duyduklarını aktardı.

Pekin, uluslararası hukukta dayanağı olmayan geniş kapsamlı yargı yetkisinin uygulanmasına tutarlı biçimde karşı çıktığını bildirdi. Hindistan ise Washington'ı, yeni gümrük tarifelerinin ikili ilişkileri etkileyebileceği konusunda uyardı.

Karar Kongre'de ve Senato'da tepkiyle karşılandı

Kararla Trump, dünya piyasalarına ek dizel yakıtı sunmak için Rusya ile engelsiz işbirliğini sürdürebilecek. Virginia'dan Demokrat Temsilciler Meclisi üyesi Don Beyer, Trump'ın kararını eleştirerek başkanın Putin'e boyun eğdiğini söyledi. Beyer yaptığı açıklamada, "Trump'ın Putin önündeki son teslimiyeti, Ukraynalı ortaklarımıza yine ihanet ediyor ve Kongre'nin açık iradesini görmezden geliyor. Yasanın amacı, Rusya'yı hukuka aykırı saldırı savaşı nedeniyle cezalandırmaktı" dedi.

Bloomberg, kısıtlayıcı tedbirlerden vazgeçilmesinin yalnızca Demokratları değil, Trump'ın Cumhuriyetçilerini de rahatsız edeceğine dikkat çekti. Trump ayrıca Rusya ile son dönemde varılan dizel yakıtı anlaşması da dahil olmak üzere bazı Cumhuriyetçilerin de aralarında bulunduğu çok sayıda ABD senatörü tarafından eleştirildi. Bu anlaşma kapsamında Trump, Rusya'nın ihracatına uygulanan yaptırımları kaldırmayı kabul etmiş, Rusya da akaryakıt fiyatlarının düşmesine yardımcı olmak için dünya piyasalarına dizel yakıtı tedarik etme sözü vermişti. Anlaşmanın eleştirmenlerine göre bu durum, Rusya'nın savaş faaliyetlerinin finanse edilmesine katkı sağlayabilir.