BM Genel Sekreteri protestoları savaşın ekonomik etkisine bağladı

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri António Guterres, bu hafta Avrupa ve dünya genelinde kitlesel protestolar sırasında patlak veren şiddet olaylarını kınadı. New York'ta gazetecilere konuşan Guterres, halkın hoşnutsuzluğunu silahlı çatışmaların yaygınlaşmasına ve bunların küresel ekonomi üzerindeki etkisine bağladı. Genel Sekreter, şiddetin barışçıl göstericilerin meşru taleplerinin önüne geçmemesi gerektiğini vurguladı.

Guterres'e göre gıda, yakıt ve diğer temel ihtiyaç maddeleri pahalanıyor; faiz oranları hem vatandaşlar hem de devletler için yükseliyor. Gençlerin daha iyi bir gelecek umudunu koruması giderek zorlaşıyor. BM'nin internet sitesinde yer alan açıklamaya göre Guterres, sokaklarda görülen şiddet ve yıkımın kabul edilemez olduğunu, suç eylemlerinden sorumlu olanların hesap vermesi gerektiğini belirtti.

"Çatışma çatışmayı besliyor"

Barışçıl göstericilerin talepleri ile dünyayı saran sarsıntılar arasındaki bağın anlaşılması çağrısında bulunan Guterres, yaşananları El Niño iklim olayına benzetti. Bu olayın gezegenin bir bölgesinde ortaya çıkıp binlerce kilometre ötede insanların hayatını altüst ettiğini hatırlattı. "Çatışma çatışmayı besliyor. Sonuçları ise giderek daha uzağa ve daha hızlı yayılıyor" dedi.

Genel Sekreter, Orta Doğu, Ukrayna ve Sudan'da sivillerin ve sivil altyapının saldırılara maruz kaldığını hatırlattı. Bu tür saldırıların uluslararası hukuk tarafından yasaklandığını ve son bulması gerektiğini vurguladı.

Guterres, bu sarsıntıların derin bir eşitsizliğin yerleştiği bir dünyada yaşandığına dikkat çekti. Bu düzende bazıları yükselen fiyatlarla mal ve hizmete erişebilirken, bazıları yemek ile ısınma arasında seçim yapmak zorunda kalıyor. Bazı ülkeler avantajlı koşullarla borçlanırken, diğerleri borç ödemesi ile sağlık ve eğitim yatırımları arasında tercih yapmaya mecbur kalıyor. Guterres'e göre savaş bu eşitsizliğin tamamını yaratmıyor; ancak onu besliyor ve en ağır darbeleri en kırılgan kesimlerin üstlendiği ekonomik sistemin adaletsizliğini gözler önüne seriyor.

Yemen, Gazze ve Batı Şeria vurgusu

Guterres, Yemen'in Taiz kenti ve diğer bölgelerinde çatışmaların tırmanmasından duyduğu endişeyi dile getirdi. Husilerin Suudi Arabistan'daki sivil hedeflere yönelik saldırılarını kesinlikle kabul edilemez olarak nitelendirdi. Yüz binlerce Yemenlinin evlerini terk etmek zorunda kaldığını ve insani ihtiyaçların arttığını belirtti. Bu hafta Yemen cumhurbaşkanlığı konseyinin başkanıyla görüşmeler yaptığını aktaran Genel Sekreter, özel temsilcisinin diyalog imkânını korumak için tüm taraflarla çalıştığını söyledi.

İşgal altındaki Filistin topraklarına değinen Guterres, kış yaklaşırken İsrail'in Gazze'ye hayati yardım ulaştırılmasını hâlâ kısıtladığını ifade etti. Güvenlik Konseyi tarafından onaylanan çatışmayı sona erdirme planının uygulanmasındaki zorluklara da dikkat çekti. Guterres, işgal altındaki Batı Şeria'da Filistinlilerin her gün İsrailli yerleşimcilerin saldırılarına maruz kaldığını, saldırıların amacının toplulukları topraklarından sürmek olduğunu belirterek "Durum kontrolden çıktı" değerlendirmesinde bulundu.

Dünya Gıda Programı'nın (WFP) Gazze ve Batı Şeria sakinlerine önümüzdeki altı ay boyunca gıda sağlayabilmesi için acilen 450 milyon dolara ihtiyaç duyduğunu belirten Guterres'e göre bu tutar, dünyanın askeri harcamalara yaklaşık 90 dakikada ayırdığı paraya denk geliyor. Genel Sekreter, bağışçıları katkılarını artırmaya çağırdı. Ayrıca kalıcı barış, işgalin sona ermesi ve İsrail ile Filistin'in yan yana barış ve güven içinde yaşayacağı iki devletli çözüm için güvenilir bir siyasi yolun gerekli olduğunu söyledi.