Barbara Lehtna 90'lar Estonya'sını sahneye taşıyor

Estonyalı sanatçı Barbara Lehtna'nın otobiyografik sahne oyunu "Background Fucker", 7 Ekim'de Tallinn'daki Kanuti Gildi Saalis (Kanuti Loncası Salonu) seyirciyle buluşacak. Oyun, 1990'lar Estonya'sının çılgın özgürlük ortamını, toplumsal cinsiyet rollerini ve çocuklukta edinilen hayatta kalma stratejilerini mercek altına alıyor.

Batı bireyciliği ile Sovyet mirasının çatışması

Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından 1990'lar, Estonya'da iki zıt gücün çarpıştığı bir dönem oldu: Bir yandan ülkeye giren Batı kaynaklı bireycilik kültü, insanlardan acil bağımsızlık ve başarı talep ederken; diğer yandan Sovyet dönemi kalıntıları, idealize edilmiş ulusal değerler ve doğru erkek, kadın ve aile nasıl olmalı sorusuna dair katı varsayımlar varlığını sürdürdü.

Lehtna, "90'lı yılların çocuklarının bu kaosla kendi yöntemleriyle başa çıkma yolları bulduğunu düşünüyorum. Ben mesela vahşi bir Batı kovboyu oldum; o rolle yaşamak uzun süre çok daha kolaydı" dedi.

Filmlerden, sigara paketlerinden ve reklamlardan tanıdık gelen kot pantolonlu, geniş şapkalı bu adam figürü Lehtna için gücü, özgüveni ve özgürlüğü simgeliyordu. Ona göre bu figür, güçlünün haklı olduğu bir topluma mükemmel uyum sağlıyordu.

Lehtna, "Kovboy rolü benim için bu taleplerle başa çıkmama yardımcı olan bir araca dönüştü. Çocukken erkek olmanın daha güvenli ve rahat olduğu açıktı. Kendimi hâlâ şaşırtıyor: yeterince iyi ikna edilirse herkes hetero erkeğe dönüşebilir" ifadelerini kullandı.

Oyuncu kendi hayatında başrole geçiyor

Sanatçı, bu süreçte kontrol ihtiyacı ve sahiplenme duygusu gibi birçok zehirli ve ataerkil davranış kalıbını benimsediğini itiraf etti. Bu kalıpların zaman zaman daha güvenli olduğu yanılsamasını yaratsa da, kendisini arka plana ittiğini belirtti.

Lehtna'nın oyunu, çocuklukta edinilen hayatta kalma stratejilerinin geride bırakılıp bırakılamayacağını ve tüm hayatını kendi yaşamında yan rol oynayarak geçirme hissiyle ne yapılabileceğini sorguluyor. Yapım; bireyin toplumsal cinsiyet rollerini terk etme çabasını ve bu çabanın doğurduğu içsel çatışmaları seyirciye aktarıyor.

Lehtna'nın yanı sıra yapım ekibinde dramaturg ve sahne tasarımcısı olarak Karolin Poska, dramaturg ve video sanatçısı olarak Maasha Pavlova yer alıyor. Gösteri, 7 Ekim'de Kanuti Gildi Saalis başlıyor.