Baltık Denizi'nde morina azalmasında yuvarlak kaya balığı etkisi

Baltık Denizi'nde morina (lest) stokları son yıllarda belirgin şekilde azaldı. Uzmanlar, azalmanın başlıca nedenleri olarak denizdeki oksijen ve tuzluluk seviyelerindeki düşüşü ve istilacı bir tür olan yuvarlak kaya balığının (ümarmudil) morinaların besinini tüketmesini işaret ediyor. Estonya kamu yayıncısı ERR'nin haberine göre, Hiiumaa adasından balıkçı Imre Kivi'nin perşembe sabahı yakaladığı morina miktarı yalnızca iki kasa doldurabildi. Kivi, "Daha iyi zamanlar dört beş yıl öncesiydi. Her yıl morina azalıyor. Neye bağlı olduğunu bilmiyoruz ama durum bu" dedi.

Morina araştırmacısı Tenno Drevs, morina sayısının öncelikle Danimarka boğazlarından Baltık Denizi'ne ulaşan tatlı su miktarına bağlı olduğunu belirtti. Drevs, "Sorun şu ki, eskiden on yıllık bir dönemde Kuzey Denizi'nden güçlü bir tatlı su akışı geliyor, bu da tuzluluk ve oksijen getiriyordu. Tuzluluk dalgalanmaları eskisi gibi inişli çıkışlı, orada sorun yok. Ama şimdi sorun oksijende. Dipte oksijenin bulunmadığı deniz alanı giderek büyüyor" diye konuştu.

Oksijen seviyesi rekor düşükte

Bu yılın başında Baltık Denizi'nin su seviyesi çok düşüktü ve fırtınaların tatlı su getireceği umuluyordu; ancak bu gerçekleşmedi ve denizdeki oksijen seviyesi tüm zamanların en düşük düzeyine indi. Bu nedenle derin su morinası artık Estonya sularına ulaşamıyor. Kivi, morina azalmasında kendi payını, Baltık Denizi'ne yerleşen istilacı yuvarlak kaya balığına bağlıyor. Morina ile aynı besin sofrasını paylaşan bu tür hakkında Kivi, "O kadar aktif bir canlı ki, morina sessizce kumun içinde durmak, sadece göz yumurtalarını dışarıda bırakmak istese bile kaya balığı buna izin vermiyor ve bir süre sonra dayanamayıp kaçıyorsun" ifadelerini kullandı.

Satış ilanlarına inanılacak olursa bu yıl mükemmel bir morina yılı olması gerekirdi; ancak balıkçının doğrulamasına göre Hiiumaa adı altında satılan bazı balıklar aslında güney bölgelerden geliyor. Kivi, "Hiiumaa'dakiler Polonya'dan veya başka yerlerden gelenler kadar büyük değil. Onlar daha ölçülü, çok büyük değiller ve uzun planlı bir yapıdalar. Bir kısmı güzel yuvarlak, ama Polonya morinası uzun planlı, öyle değiller" dedi. Kivi, tat farkının da biçimden anlaşıldığını belirterek, "Tat en iyisi, tadından anlarsınız. Ama uzun plan, vücut şeklinin uzun olduğu anlamına gelir. Yerli olan ise hoş bir yuvarlaklıkta" diye ekledi.

Morina av sezonu, deniz buzla kaplanana kadar sürüyor. Baltık Denizi'ndeki oksijen azlığı, iklim değişikliği ve tarımsal besin akışı gibi etkenlerle birlikte bölge balıkçılığını doğrudan etkiliyor. Uzmanlar, morina stoklarının toparlanması için hem oksijen seviyelerinin iyileşmesi hem de istilacı türlerin baskısının azalması gerektiğini belirtiyor.