Ay yüzeyinde 222 metrelik dev krater oluştu

ABD'li bilim insanları, 2024 yılında Ay yüzeyinde son yılların en büyük yeni kraterinin oluştuğunu belirledi. 222 metre çapındaki krater, Güneş Sistemi'nde son dönemde kaydedilen en büyük çarpma izi olarak öne çıkıyor. Çarpışmanın etkisiyle yüzeydeki malzeme 100 kilometreden fazla bir yarıçapta savruldu.

Araştırma kapsamında bilim insanları, Ay'ın yörüngesindeki bir sondanın önceki ve sonraki fotoğrafları ile termal kamera verilerini karşılaştırdı. Analiz, olayın son derece nadir bir çarpışma olduğunu ortaya koydu. Mevcut modellere göre bu büyüklükte bir çarpma Ay'da ortalama 132 yılda bir meydana geliyor.

Çarpma bölgesinde yedi kilometrelik 'soğuk leke'

McGetchin adı verilen kraterin derinliği 43 metre olarak ölçüldü. Çarpma sırasında kenara doğru savrulan bir kaya parçasının boyutu ise 13 metreye ulaştı. Ancak vuruşun gerçek etkisi, görünen çukurun çok ötesine geçti.

Doğrudan çarpma noktasının çevresinde yaklaşık yedi kilometre genişliğinde bir "soğuk leke" oluştu. Bu bölge, geceleri çevresindeki yüzeye göre sekiz ila dokuz derece daha soğuk kalıyor. Ayrıca cisim, eski bir lav alanı ile dağlık bölgenin sınırına denk geldi. Bu durum yer altından farklı renkte malzemelerin çıkmasına yol açarken, çarpma güzergâhındaki birçok küçük, eski krateri de sildi.

Soğuk lekenin açıklaması, çarpışma anında açığa çıkan devasa enerjiyle bağlantılı. Ay'ın yüzey katmanındaki tozun (regolitin) ilk birkaç santimetresinin kabarıp gevşemesi, malzemeyi daha iyi bir yalıtkan haline getiriyor. Gevşek yapı, gün boyunca depolanan ısıyı iyi tutamıyor; bu nedenle yüzey gece bastırdığında daha hızlı soğuyor. Bilim insanları, çarpmanın ilk aşamasında ince malzemenin yakındaki dağ sırtlarını aşarak 120 kilometreden uzak mesafelerde bile Ay yüzeyini bozduğunu belirtiyor.

Uzmanlar bu bulguların, küçük çarpışmaların Ay yüzeyinin şekillenmesindeki rolünün sanılandan çok daha önemli olduğunu gösterdiğini vurguluyor. Araştırmanın sonuçları Science Advances dergisinde yayımlanan iki ayrı makalede yer aldı.