Avrupa Birliği'nde satılmayan kıyafetlerin imhası yasaklandı

Avrupa Birliği'nde (AB) 19 Temmuz'dan itibaren büyük işletmelerin satılmamış yeni giysi, aksesuar ve ayakkabıları imha etmesi yasaklandı. Bu ürünlerin bağışlanması, onarılması veya geri dönüştürülmesi gerekiyor. Estonyalı perakendeciler ve üreticiler bu kuraldan pek etkilenmeyecek gibi görünüyor, çünkü çoğu ürün indirimlerle neredeyse tamamen satılıyor.

Yasak, AB'nin sürdürülebilir ürünler için eko-tasarım yönetmeliğinin bir parçası. 2030'dan itibaren orta ölçekli işletmeleri de kapsayacak; küçük ve mikro işletmeler genel olarak muaf tutulacak.

İklim Bakanlığı Döngüsel Ekonomi Departmanı döngüsellik ve finansman alanı başkanı Mihkel Krusberg, ERR'e yaptığı açıklamada, yönetmeliğin birlik pazarında satılan hemen hemen tüm ürünler için yeni gereksinimler getirdiğini ve giysi, aksesuar ya da ayakkabıların gelişigüzel imha edilemeyeceğini söyledi.

"Mümkünse bunlar satılmalı, bağışlanmalı, onarılmalı, yeniden kullanıma hazırlanmalı veya geri dönüştürülmeli. Gereksinimler, ürünü AB pazarına süren veya elinde satılmamış ürün bulunan işletmeye uygulanır; ister üretici, ister ithalatçı, ister toptancı, ister perakendeci olsun" dedi Krusberg.

Estonyalı perakendeciler uygulamada değişiklik beklemiyor

Kaubamaja AŞ geliştirme ve yönetim direktörü Liina Männamaa, şirketlerinin ürünlerini hiçbir zaman imha etmediğini belirtti. Sezon sonunda satılmayan giysi ve ayakkabıları Leiupood'a (Kaubamaja'nın outlet mağazası) yönlendirdiklerini, burada ürünlerin çok daha uygun fiyata satıldığını söyledi. Kalan ürünler kısmen tedarikçilere iade ediliyor. Männamaa'ya göre yeni yönetmelik Kaubamaja'nın operasyonlarını doğrudan etkilemiyor, çünkü yıllardır bu şekilde çalışıyorlar.

Estonya Giyim ve Tekstil Birliği genel müdürü Ruta Rannala, birliğin üyelerinin de bu değişiklikten pek etkilenmediğini söyledi: çoğu AB ölçeğinde mikro, küçük veya orta ölçekli işletmeler ve çok az sayıda büyük işletme var. Ayrıca, birlik üyeleri ağırlıklı olarak ihracata odaklanmış durumda; sipariş üzerine başka markalar için üretim yapıyorlar ve ürünleri doğrudan pazara sürmüyorlar.

Kendi markası altında ürün üreten Estonyalı şirketler de ürünleri pazara tam olarak hesaplanmış miktarlarda üretiyor ve satılana kadar satıyor. Rannala, gelecekte stok fazlasını önlemek için partileri daha da dikkatli hesaplayacaklarını öngördü.

"Riskler, milyonlarca adet üretim yapılan, çok sayıda hızlı değişen ürünün olduğu, halk arasında sokak veya hızlı moda olarak bilinen yerlerde büyük. Estonya'da bu tür üreticilerimiz yok" dedi Rannala. Şirketlerin, yönetmeliğin bazı bölümleriyle (örneğin dijital ürün pasaportu) gönüllü olarak önceden ilgilenmeye başladığını da ekledi.

Rannala, yönetmeliğin üreticiyi, kendi adı altında ürünü pazara süren herkes olarak tanımladığını, buna üçüncü ülkelerden tekstil ürünleri getirenlerin de dahil olduğunu belirtti. Bu tür ürünler büyük miktarda getirilir ve makul bir sürede satılamazsa, işletmelerin gelecekte bir stratejiye ihtiyacı olacak. Rannala, AB'nin bu tür riskli işletmeleri mutlaka denetleyeceğine inanıyor.

"Herkesin sorun yaşamayacağını söyleyemem - sanırım yaşayacaklar, ancak üreticiler açısından bunu önemli görmüyorum" dedi Rannala ve yönetmeliğin etkisinin daha çok ithalatçılar üzerinde hissedileceğini düşündüğünü belirtti.

Estonya'da tüketiciler neredeyse tüm indirimli ürünleri satın alıyor

Estonya'nın yönetmelik konusundaki görüşleri 2022'de tartışıldı ve Perakendeciler Birliği o zaman, ülkede giysi toptan ve perakende satışında satılmamış ürünlerin imha edilmesinin çok nadir olduğunu belirtti. Yaygın uygulama, ürünlere kademeli olarak daha büyük indirimler yapılması ve bunun sonucunda Estonyalı tüketicilerin neredeyse tüm ürünleri satın alması.

"Bu nedenle, Estonya bağlamında, indirimle satma izni devam ettiği sürece satılmamış ürünleri imha etme yasağı sorun değil" diye belirtti Perakendeciler Birliği. Ticaret ve Sanayi Odası, yönetmeliğin ana hedefinin AB iç pazarında aynı eko-tasarım gereksinimlerinin geçerli olması olduğunu, böylece her üye devletin farklı gereksinimleri olmasının pazarı bölmemesini savundu. Odanın iletişim ve geliştirme direktörü Kaur Orgussaare, hükümetin geri bildirimlerini büyük ölçüde dikkate aldığını ve odanın o zamandan beri konuyla aktif olarak ilgilenmediğini söyledi.

İklim Bakanlığı'ndan Mihkel Krusberg, bu değişikliğin perakende ve tekstil şirketlerini stok yönetimi, indirim kampanyaları, iade süreçleri ve bağış ile geri dönüşüm çözümlerini gözden geçirmeye yönelttiğini belirtti. "Değişiklik işletmelere ek maliyet ve idari yük getirebilir, ancak aynı zamanda döngüselliğe dayalı iş modelleri geliştirme, aşırı üretimi azaltma ve üretim fazlasını kullanmak için yeni fırsatlar bulma imkanı da görülüyor" dedi Krusberg.

Yasak mutlak değil: tehlikeli veya hasarlı ürünler, sahte veya fikri mülkiyet haklarını ihlal eden ürünler ve bağış sistemi tarafından reddedilen ürünler istisna kapsamında. Yönetmeliğin amacı, aşırı üretimi ve atık oluşumunu önlemek; bu, yaygın bir çevre sorunu olarak görülüyor.