Araştırma: Estonya hızlı internet ağına gereğinden fazla yatırım yapmış olabilir

Baltık ülkelerinde geniş bant internet ağlarının geliştirilmesi ekonomik açıdan beklenen maksimum faydayı sağlamadı. Yeni bir araştırma, yatırımların daha iyi zamanlanması ve bölgesel olarak yönlendirilmesi durumunda bölge ekonomisinin yüzde 10'a kadar daha fazla büyüyebileceğini ortaya koydu.

Estonya'da aşırı yatırım tespit edildi

Genellikle her kırsal eve ve köye hızlı internet götürmenin ekonomiye katkı sağladığı varsayılır. Ancak Estonya, Norveç ve Finlandiyalı bilim insanları, internet kablolarına yapılan yatırımların aşırıya kaçabileceğini gösterdi. Tartu Üniversitesi'nden Jaan Masso'nun da aralarında bulunduğu araştırmacılar, 2005-2019 yılları arasında Baltık ülkelerindeki 21 bölgenin ekonomik ve geniş bant ağı verilerini matematiksel modellerle analiz ederek en verimli yatırım stratejilerini belirlemeye çalıştı.

Araştırma, ülkeler arasında belirgin farklılıklar olduğunu ortaya koydu. Letonya ve Litvanya'nın kırsal bölgelerinde ağ geliştirme çalışmaları optimal seviyenin altında kalırken, bu bölgelerde daha akıllı yatırımların ekonomik olarak daha fazla kazanç sağlayabileceği vurgulandı. Estonya'da ise özellikle Kuzey ve Orta bölgelerde aşırı yatırım gözlemlendi. Bu bölgelerde, ekonominin büyüme potansiyeli büyük ölçüde tükenmesine rağmen ağlar hızla geliştirilmeye devam edildi. Araştırmacılara göre bu durum, yatırımların kırsal kalkınma politikaları veya hizmet sağlayıcıların pazarlama çıkarları doğrultusunda yönlendirildiğini, ekonomik verimlilikten ziyade başka faktörlerin etkili olduğunu gösteriyor.

Başkent ve kırsal bölgeler arasındaki uçurum

Veriler, başkentler ile diğer bölgeler arasında da güçlü bir uçurum olduğunu ortaya koyuyor. Tallinn, Riga ve Vilnius çevresinde yeni internet kablolarının ekonomik potansiyeli artık neredeyse tükenmiş durumda. Ancak özellikle Letonya ve Litvanya'nın ücra bölgelerinde hedefli geniş bant yatırımlarının bölgesel eşitsizliği önemli ölçüde azaltabileceği belirtiliyor.

Araştırmacılar karar alıcılara, her büyük projede alternatiflerin dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini hatırlatıyor. Her durumda geniş bant ağının yerel ekonomiyi en iyi şekilde canlandıracağı garanti değil. Bazı durumlarda aynı miktarda paranın fiziksel altyapıya veya insanların eğitimine yatırılması topluma çok daha büyük kazanç sağlayabilir.

Bu durumun basit bir açıklaması var: Geniş bant bağlantıları genişletmek, gelecekte daha geniş bir ekonomik değer yaratmak umuduyla mevcut kaynaklardan vazgeçmektir. Geliştirme yalnızca serbest piyasaya bırakılırsa özel şirketler yoğun nüfuslu şehirlere yatırım yapma eğiliminde olacak ve seyrek nüfuslu bölgeler ihmal edilebilir. Bu nedenle yalnızca serbest piyasaya güvenmek yeterli olmayabilir; hükümet destekleri faydalı olabilir.

Ancak Estonya deneyimi, maksimum kapsama alanını her adımda ve her ne pahasına olursa olsun hedeflemenin, maliyetli yatırımın sonunda ekonomik getiriyi aşabileceği bir noktaya yol açabileceğini gösteriyor. Araştırmanın sonuçları Journal of Productivity Analysis dergisinde yayımlandı.