Anu Põder'ın eserleri İsveç'te ilk kez sergileniyor

Estonyalı sanatçı Anu Põder'ın eserleri, 15 Mart Cumartesi günü İsveç'in Malmö kentindeki Malmö Çağdaş Sanat Müzesi'nde (Malmö Konstmuseum) açılan sergiyle İsveç'te ilk kez izleyici karşısına çıktı. Sanatçının miras koleksiyonu yöneticisi Berit Teeäär, Põder'ın eserlerinin özgünlüğü sayesinde uluslararası alanda dikkat çektiğini belirtti.

Sergide, Põder'ın otuz yılı aşkın kariyerinden seçilmiş eserler yer alıyor. Ziyaretçiler, sanatçının yaratıcı yolculuğuna tanıklık ederken, odağının bedensel deneyimlerden tüketim ve kapitalizm eleştirisine doğru nasıl kaydığını da görebiliyor.

2013 yılında hayatını kaybeden Anu Põder'ın uluslararası çıkışı, 2017'de Estonya Sanat Müzesi'nde (Eesti Kunstimuuseum) düzenlenen "Anu Põder. Haprus on vaprus" adlı retrospektif sergiyle başladı. Teeäär, Estonya'da Põder'ın çok daha önceleri değer gördüğünü vurguladı: "Anu Põder'ın sanatçı olarak yolculuğu 70'lerde başladı; 80'lerde Estonya'da kişisel sergiler açtı. Çok yetenekli bir heykeltıraş ve çizerdi. Eserleri hayattayken Estonya Sanat Müzesi, Tartu Sanat Müzesi ve sanat fonu koleksiyonlarına alındı. Bugün müzelerde bulunan eserlerin büyük bölümü onun sağlığında satın alınmıştı. Estonya'da özgünlüğü nedeniyle çok takdir ediliyordu."

Özgün malzeme kullanımı ve sanatsal bağlam

Teeäär'a göre Põder, döneminde adeta akıntıya karşı yüzen bir sanatçıydı. Çılgın hayal gücünün yanı sıra sıra dışı malzeme kullanımıyla da dikkat çekiyordu. En özel malzemelerden biri, 80'lerde ürettiği bazı eserlerinde kullandığı pembe plastikti. Teeäär, bu malzemenin sanatçıya doktor olan kardeşi aracılığıyla ulaştığını açıkladı: "Bu, ortez yapımında kullanılan tıbbi bir malzeme. Kardeşi aracılığıyla Anu'ya ulaşan artıklar, onun bunları heykelde nasıl kullanabileceğini denemesine yol açtı."

Põder'ın 2017'deki çıkışının birkaç nedeni olduğunu belirten Teeäär, serginin kapsamlılığının yanı sıra dünyada kadın sanatçılara yönelik artan ilginin de etkili olduğunu söyledi. Bu ilginin bir göstergesi olarak 2022'de Põder'ın eserleri, Cecilia Alemani'nin küratörlüğündeki Venedik Bienali'nin ana sergisi "Milk of Dreams"e dahil edildi. Teeäär, "Anu özgünlüğüyle dikkat çekti" dedi.

Põder'ın işlerinde sürrealizm ve pop sanatına göndermeler bulunurken, 90'lı yıllarda feminist sanatla da ilişkilendirildi. Teeäär, "O döneme uyum sağladı belki ama genç feministler daha yüksek sesliydi; Anu sessiz ifadesiyle arka planda kaldı. Reet Varblane ve Katrin Kivimäe onu bu bağlama çok iyi yerleştirdi, ancak genç feminist sanatçı kuşağı öyle güçlü bir çıkış yaptı ki uluslararası izleyici Anu'yu aralarından seçemedi" diye konuştu.

Teeäär'a göre son on yılda, Põder'ın eserlerini göstermeyi planlayan tüm müzelerin kamuoyuna sunmak istediği belirli işler oluştu. Bunlardan biri, malzemenin kırılganlığı nedeniyle artık Estonya Sanat Müzesi koleksiyonundan çıkarılamayan sabundan yapılmış "Keeled" adlı eser. Teeäär, "Moderna Museet'in talebi üzerine Estonya Sanat Müzesi konservatörleri bu eserin sergi kopyasını üretti. Neredeyse orijinalinden ayırt edilemeyecek kadar benzer" dedi.

Põder'ın çizimleri ise ilk kez İsveç'te izleyiciyle buluşuyor. Yeni restore edilen eserler, sanatçının miras koleksiyonundan geliyor. Teeäär, "Bir sanatçının üretimi sınırlıysa, yeni eser üretmiyorsa, bu çizimler ilginç bir keşif" diyerek gelecekte diğer çizimlerin de düzenleneceğini ekledi.

Malmö'de açılan sergi baharda Stockholm'deki Moderna Museet'e taşınacak. 2028 sonbaharında ise Finlandiya'daki Emma Sanat Müzesi'ne ulaşacak. Teeäär, "Şu an bir yavaşlama görmüyorum" dedi.