Analist: Estonya bütçe açığını yakın zamanda kapatamayacak

Estonya'da ekonomi uzmanı Triinu Tapver, ülkenin bütçe açığının yakın zamanda kapanmayacağını, borç yükü ve faiz maliyetlerinin gelirlerden daha hızlı artması halinde hükümetin yeni vergiler koymak veya harcamaları kısmak zorunda kalabileceğini belirtti. LHV analisti Tapver, ERR'e yaptığı açıklamada, Maliye Bakanlığı'nın son makroekonomik tahminlerinin LHV'nin yaz ortasında güncellediği tahminlerle büyük ölçüde örtüştüğünü ifade etti. Bu tahminlere göre Estonya ekonomisi bu yıl yüzde 2,2, gelecek yıl ise yüzde 2,6 büyüyecek; enflasyonun ise bu yıl yüzde 3,3, gelecek yıl yüzde 2,5 olması bekleniyor.

Savunma harcamaları ekonomiyi canlandırmıyor

Tapver, yaz tahminlerini güncellediğini ve çeşitli risk senaryoları üzerinde çalıştığını, ancak genel olarak tüketim ve yatırımlarda büyümenin hızlanacağını öngördüğünü söyledi. Yatırımların başlangıçta özellikle devletin savunma ve altyapı yatırımlarıyla artacağını belirten analist, şu uyarıda bulundu: "Burada önemli bir ayrım yapmak gerekiyor; savunma ekipmanlarının büyük kısmı yurt dışından satın alınıyor, bu da paranın nispeten küçük bir kısmının Estonya ekonomisine girdiği anlamına geliyor." Savunma harcamalarının öncelikle güvenliğe yapılan bir yatırım olduğunu, geleneksel yatırımlara kıyasla ekonomiyi canlandırıcı etkisinin sınırlı olduğunu kaydetti. Özel sektör yatırımlarının henüz net bir ivme kazanmadığını, ancak gelecek yıl kademeli bir büyüme görülebileceğini sözlerine ekledi.

Tüketimdeki iyileşmenin katma değer vergisi ve özel tüketim vergileri yoluyla devlet bütçe gelirlerini desteklemesi bekleniyor. Ancak Tapver, bu etkinin boyutunu değerlendirmenin zor olduğunu belirterek, "Yaklaşık 85.000 kişi vergisiz asgari gelir uygulamasını henüz düzenli olarak başvurmaya başlamadı; bunların gelecekteki davranışları, ek gelirin ne kadarının tüketime, oradan da vergi gelirlerine gideceğini etkileyecek" dedi.

Bütçe üzerindeki yapısal baskı sürüyor

Maliye Bakanlığı'nın tahminlerine göre 2026'da tüketici harcamaları gelirlerden daha yavaş büyüyecek. Tapver, gelir vergisi değişikliği nedeniyle yüksek gelirlilerin avro bazında daha fazla kazandığına dikkat çekerek, bu ek gelirin bir kısmının tasarrufa veya mevcut borçların ödenmesine gidebileceğini, dolayısıyla net gelirlerdeki artışın doğrudan tüketimde ve vergi gelirlerinde benzer bir artışa yol açmayacağını söyledi.

"Bu bizi devlet bütçesindeki ana baskı noktasına getiriyor. Bir yandan savunma harcamaları ve diğer kalıcı giderler artıyor; diğer yandan bütçe gelirlerindeki büyüme, gelir vergisi değişikliği ve CO2 emisyon izni satışlarından elde edilen gelirlerin azalması nedeniyle sınırlanıyor" diyen Tapver, tüketim vergilerinden elde edilecek gelirlerin artan harcamaları dengelemeye yetmeyebileceğini ifade etti. Analiste göre bütçe açığı devam edecek, borç yükü ve faiz maliyetleri artmaya devam edecek. Faiz oranlarının yüksek kalması halinde yeni borçların maliyeti de yükselecek.

Tapver, önümüzdeki yıllara ilişkin önemli harcama kararlarının henüz alınmadığını, bu nedenle bütçenin gerçek seyrinin mevcut tahminlerden önemli ölçüde farklı olabileceğini sözlerine ekledi. "Olumlu tarafı, ekonomik toparlanma, tüketimin iyileşmesi ve özel sektör yatırımlarında beklenen büyüme, bütçe için öncekinden daha elverişli bir ortam yaratıyor. Ekonomik büyüme daha geniş tabanlı hale gelirse vergi gelirleri de iyileşecektir. Uzun vadede ise iyi geçen yılları, bir sonraki ekonomik durgunluktan önce yeterli bir mali tampon oluşturmak için kullanabilmeliyiz" dedi.