Ain Hanschmidt: Estonya ekonomik ortamında ABD'yi örnek almalı

İşverenler Merkez Birliği Başkanı Ain Hanschmidt, Estonya'nın ekonomik ortamını oluştururken ABD'den örnek alması gerektiğini belirtti. ERR'in 'Esimene stuudio' programında konuşan Hanschmidt, ekonominin büyümesi için atılması gereken adımları değerlendirdi.

Sunucunun 'iyi bir yaşam için ne kadar para gerekir' sorusuna Hanschmidt, 'Para mutluluk getirmez, para huzur getirir' yanıtını verdi. Eski meslektaşı Janek Mäggi'nin Estonyalıların artık defne yapraklarına yaslandığı yönündeki görüşüne katılmayan Hanschmidt, 'Estonyalı çok çalışkan ve düşünerek hareket eden bir işçidir; ancak bazen siyasi sistem çok karmaşık hale geliyor. Asıl sorun bu' dedi. 1990'lardaki zor dönemlerde birçok iyi liderin ortaya çıktığını hatırlattı.

Ekonomist Mihkel Nestor'un yüzde 2-3'lük ekonomik büyümenin insanları mutlu etmeyeceği görüşüne de katılmayan Hanschmidt, bu büyümenin insanları mutlu edeceğini savundu. 'Bence bu memnuniyetsizlik bizim enerji kaynağımız. Gelişmek ve Estonya'yı ileri taşımak istiyorsanız eleştirmeli ve memnuniyetsiz olmalısınız. Her halükarda, 2026'da beş yıl öncesine göre daha memnun olacağımızı düşünüyorum; o zaman Covid vardı, Ukrayna'da savaş başladı, tehditler çok büyüktü ve ekonomi düşüşteydi. Bugün ekonomi zaten büyüyor' diye konuştu.

İşverenler, Estonya ekonomisinin nasıl görünmesi gerektiğine dair manifestolarını yayımladı. Manifestonun politikacılara ana tavsiyelerinden biri, verimlilik artışıyla ilgilenmekti. Hanschmidt, 'Daha fazla hırsa sahip olmalıyız. Ekonominin büyüdüğü şu anda daha büyük bir hırsa sahip olmalıyız. Başbakanlığı döneminde Andrus Ansip'in Estonya'nın en zengin beş ülke arasına girme hedefini koyması hoşuma gitmişti. Biz gerçekten daha hırslı olmalıyız' ifadelerini kullandı.

Verimlilik artışı ve ABD modeli

Hanschmidt, yıllık yüzde 5-6 verimlilik artışı için ekonomik ortamın iş dostu olması gerektiğini vurguladı. 'Burada ABD'den örnek almalıyız. Teksas eyaleti dünyanın en iyi ekonomik ortamlarından birine sahip. Oradaki politikacılar, bir yasa veya düzenleme iş yapmayı engelliyorsa onu kaldırır veya nasıl yeniden yorumlanacağını tartışır' dedi. Estonya'da da aynı şeyin geçerli olduğunu belirten Hanschmidt, tüm politikacıların, iş insanlarının, çalışanların ve memurların ekonomiyi nasıl büyüteceklerini düşünmesi gerektiğini söyledi. 'Estonya demokratik olduğu için bazıları ekonomik büyümenin en önemli şey olmadığını düşünebilir, ama aslında ekonomik büyüme refah seviyemizin kaynağıdır' dedi.

İstikrarlı bir güvenlik ortamının da daha fazla yabancı yatırım getireceğini dile getiren Hanschmidt, savunma alanındaki düzensizliğin ortaya çıkmasını olumlu karşıladı. 'Savunma sisteminde, mali kaynakları kullanan kolluk kuvvetleri üzerinde daha güçlü bir parlamenter veya sivil kontrol olmalı. Bunun savunma sırrı veya savaş sırrı olduğu söylenemez' diye ekledi.

Vergi politikaları değerlendirmesi

Hanschmidt, politikacıların uygulamaya koyduğu 'vergi barışı' ve 'vergi kamburunun kaldırılmasını' ekonomiyi canlandırıcı adımlar olarak görüyor: 'İnsanların elinde yaklaşık 800 milyon avro kaldı, bu da tüketim güvenini artırdı. Banka kartı verilerine bakıldığında ödemeler yaklaşık yüzde 12 arttı. İnsanlar paralarını nereye koyacaklarına kendileri karar verebilir. Karar yetkisini sadece devlet memurlarına verirsek, her yere kontrol memuru koymamız gerekir; 60 milyonun Hindistan'a gitmesi gibi olaylar yaşanmaya başlar' şeklinde konuştu.

Eesti 200 lideri Kristina Kallas'ın önerdiği zenginlik vergisi için ise Hanschmidt, henüz erken olduğu görüşünde: 'İsveç'te zenginlik vergisi var, ancak oradakiler servetlerini uzun süredir biriktiriyor; topraklarında muhtemelen 400 yıldır savaş yok. Biz 1991'den bu yana servetimizi burada özenle ve akıllıca biriktiriyoruz. Estonya ekonomisinin, girişimciliğinin ve kaynaklarının çok ince olduğunu düşünüyorum. Bunları sert bir şekilde vergilendirirsek ekonomi dayanmaz.'