Zelenski üçlü barış görüşmelerinden beklentilerini açıkladı

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, pazar günü verdiği mülakatta kasım başında yapılması planlanan üçlü barış görüşmelerinden beklentilerini açıkladı. Zelenski, TSN televizyonunun "The Week" programında Alla Mazur'a verdiği özel mülakatta Ukrayna'nın Rusya ve ABD heyetleriyle görüşmeye hazır olduğunu belirtti.

Zelenski, savaşı sona erdirmeye yönelik bir anlaşmanın Ukrayna'ya güçlü güvenlik garantileri sağlaması gerektiğini vurguladı. "Güvenlik garantilerimiz kendi kararımızdır ve Rusya bunları bize dikte edemez" diyen Zelenski, "Ordumuz için kısıtlamalar ve Ukrayna'nın tarafsızlığı masaya gelmeyecek" ifadelerini kullandı.

Zelenski, görüşmelerde NATO'nun Ukrayna'nın güvenliğindeki rolünün mutlaka gündeme geleceğini söyledi. Ukrayna'nın NATO üyeliğine izin verilmemesi halinde Avrupa ülkeleri ve ABD'nin NATO anlaşmasının 5. maddesindeki kolektif savunma ilkesini Ukrayna'ya genişletme konusunda anlaşması gerektiğini öne sürdü. Ukrayna'nın barış anlaşması imzalansa bile güçlü bir orduya sahip olması gerektiğini belirtti.

"Bence en iyi çözüm, güçlü Ukrayna ordusuyla birlikte NATO'dur" diyen Zelenski, "Yeterli mali kaynağım olsaydı, 800 bin askerden oluşan bir orduyu korumak isterdim. Ordumuzun nasıl görüneceğine biz karar veririz. NATO'da olsak asker sayısı 800 bin veya daha az olabilir. Ama asıl soru bunu bizimle birlikte finanse etmeye kimin hazır olduğu" dedi.

Zelenski, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve ABD Başkanı Donald Trump'la olası bir zirveden önce üç ülkenin müzakere ekiplerinin teknik görüşmeleri yapması gerektiğini kaydetti.

"Toprak meselesi kırmızı çizgi, yalnızca devlet başkanları düzeyinde görüşülebilir" diyen Zelenski, "Herkes şunu anlamalı: birincisi, hiçbir şeyi başka bir şeyle değişmeyeceğiz. Görüşmeye hazırız. Konu toprakla ilgiliyse, bu devlet başkanları düzeyinde yapılmalı. Diğer konular teknik çalışma gruplarında görüşülebilir" şeklinde konuştu.

Zelenski, görüşmelerde Rusya ile Ukrayna arasındaki enerji altyapısına saldırıların durdurulması, Karadeniz'de tahıl sevkiyatının korunmasına yönelik yeni bir anlaşma ve savaş esirlerinin değiştirilmesi konularını görüşmeye hazır olduğunu söyledi.

"Enerji, tahıl ve insanlar – bunlar somut konular" diyen Zelenski, "Devlet başkanları toplantısı, üçlü görüşmemizden sonra bu konularda anlaşmaya varma imkânı verecek. Biz de bunu talep ediyor ve öneriyoruz" ifadelerini kullandı.

Zelenski, bu konuların müzakere gündemine sunulmasının Rusya'nın barışa gerçekten ilgi duyup duymadığını ortaya koyacağını belirtti. Rusya heyetinin bu konuları görüşmeyi reddetmesi halinde bunun Kremlin'in barış sürecine gerçek tutumunu göstereceğini söyledi.

"Biz talepte bulunmuyoruz, Amerikan tarafına öneriler sunuyoruz" diyen Zelenski, "Bu ciddi bir tutum sergilendiğini gösterir. Ancak bu yalnızca siyasi bir manevraysa ve Putin sadece 'evet, hazırım' diyorsa – çünkü ABD ara seçimlerinden önce Amerika'yla gerilimi artırmak istemiyorsa – kasımda bunun aldatmaca olup olmadığını çok hızlı öğreniriz" dedi.

Zelenski, görüşmelerden önce Rusya'ya yönelik yaptırımların hafifletilmesinin Ukrayna'nın pozisyonunu zayıflatacağı uyarısında bulundu. Bu değerlendirme, Trump'ın ekim ayında İran'la savaşın körüklediği petrol fiyatlarındaki artışı hafifletmek amacıyla Rusya'nın petrol ihracatına yönelik yaptırımları geçici olarak askıya alma kararının ardından geldi.

"Putin'le karşılaştığımızda elimizde artık araç kalmamasını istemiyorum – ne yaptırım, ne para ne de dondurulmuş varlıklar" diyen Zelenski, "Çünkü o zaman gerçekten çok az kozumuz kalır" dedi.

Oleşki'de ateşkes ve insani durum

Zelenski, Rusya işgali altındaki Oleşki kentindeki duruma ilişkin olarak 27 Ekim'de yürürlüğe girmesi planlanan ateşkesin birkaç gün sürmesi ve Rusya'nın da buna katkı sağlaması gerektiğini söyledi.

Oleşki, Rusya işgalinin ilk günlerinden bu yana işgal altında. Kent sakinleri ciddi gıda, su ve elektrik sıkıntısı yaşıyor. Mayınlı yollar ve sürekli insansız hava aracı saldırıları güvenli tahliyeyi neredeyse imkânsız hale getiriyor.

"Elbette Rusya, insanları kendi tarafına yönlendirecek ve orada kalmalarını sağlayacak şekilde yolları açmak için elinden geleni yapıyor" diyen Zelenski, "İnsanların gitmesine izin vermiyorlar. İnsanların bir kısmı çeşitli şekillerde Ukrayna'ya, bizim kontrolümüzdeki topraklara tahliye ediliyor. En önemlisi insanların kurtulması ve yaşayabilmesi. İdeal olarak hedeflerine ulaşıp buraya, Ukrayna'ya tahliye olabilmeleri ve ihtiyaç duydukları her şeyin sağlanması gerekiyor" dedi.

Zelenski, ekim ayında Norveç'in başkenti Oslo'da ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile yaptığı görüşmeye de değindi. Bu görüşmelerin planlanan üçlü görüşmeler turuna zemin hazırladığını söyledi. Witkoff ile görüşmede Ukrayna ordusunun Starlink sistemlerinin kullanımına ilişkin kısıtlamalar, ABD'nin Kiev'e sağladığı istihbaratın sınırlandırılması ve hava savunma araçlarının yetersizliği konularını ele aldı.

Starlink kullanımı ve ABD istihbarat paylaşımına ilişkin sorunların çözüldüğünü ancak Ukrayna'nın hâlâ önemli hava savunma yardımına ihtiyaç duyduğunu vurguladı.

"İlerleme var ama çok yavaş" diyen Zelenski, "'Evet, size Patriot füzeleri vereceğiz' denip ardından bir veya iki ay boyunca teslim edilmemesi yeterli değil. Böyle yürümez" dedi.