Yazar Lilli Luuk: Tarih yazarken gerçeklerden sapabiliyorum

Estonyalı yazar Lilli Luuk, tarihî konular üzerine yazarken bir tarihçiye kıyasla daha özgür olduğunu, gerçeklerden sapabileceğini ve olayları yeniden kurgulayabileceğini belirtti. Luuk, bu yaklaşımını Mart Juur'un sunduğu "Kirjandusministri juures" (Edebiyat Bakanı'nın Yanında) adlı kültür programında anlattı.

Luuk, yazar olarak denemeye karar vermesinin nedenini, bazı konularla sanatçı kimliğiyle ilgilenemeyeceğini hissetmesi olarak açıkladı. "Bunlarla ne yapacağımı uzun süre düşündüm" diyen Luuk, edebiyatın kendisine geç geldiğini ekledi. "Ama bunun çok keyifli bir uğraş olduğunu ve bu süreçte bir şeyler bulmanın mümkün olduğunu keşfetmek hoşuma gitti."

"Temalar beni buluyor"

Yazarken tarihten yararlandığını belirten Luuk, "Tarih yazarken bir tarihçiye kıyasla özgürüm, gerçeklerden sapabilirim, olayları yeniden yazabilirim" dedi. Bir yandan mekânı ayrıntılı betimlemenin doğruluğu artırdığını ve okuyucunun çevresindeki mekânın iyi anlatılmasının onun için daha iyi olabileceğini söyledi. "Öte yandan bir olayı birçok farklı şekilde işleyebilirim; bu benim araştırma yöntemim."

Konuların kendisini bulduğunu ifade eden Luuk, yazmaya başladığında tarihten gelen ve aile geçmişiyle de ilgili bir teması olduğunu, bunu yaklaşık on yıl boyunca zihninde taşıdığını ancak ne yapacağını bilemediğini anlattı. Bir noktada daha kısa yazabileceğini fark ettiğini belirten Luuk, "O zaman gerilim bir şekilde azaldı" dedi.

Romanlarının kurgusuyla ilgili bazen okuyuculardan yeterince açık ve doğrusal olmadığı yönünde eleştiriler aldığını aktaran Luuk, bunun bir yöntem olduğunu vurguladı. "Romanın yolculuğuna başladığımda ve tema unutma ile hatırlamayla ilgili olduğunda, her şey hemen akla gelmez, doğrusal yazamam; ama bunu okuyucuyu rahatsız etmek için yapmıyorum" diye konuştu.

"Kolhoosi miss" (Kolhozun Hanımı) adlı kitabındaki hikâyelerin kendisiyle ilgili olmadığını belirten Luuk, okuyucularla yaptığı buluşmalarda kendisine yöneltilen sorulara rağmen bunların izlenimler, bellek parçaları, deneyimler ve bir şeylerle bağlantılı olarak ortaya çıkan tuhaf anılar olduğunu söyledi. Öncelikle o döneme geri dönüp gerçekte ne olduğunu görmek istediğini belirten Luuk, "Bir zamanın içinde yaşadığımızda, aslında neler olup bittiğini anlamak için onu çok yakından görürüz" dedi.

Luuk'a göre edebiyat, o döneme geri dönme, onu parçalara ayırma ve içine bakma imkânı sunuyor. "Özellikle güzel olan şu ki, aynı döneme dair bir deneyimi olan ya da aynı yaşta olma deneyimini paylaşan insanlar bunu okuyabilir ve bu, kendi duygularına bir yanıt ya da yansıma sunabilir" diye ekledi.

Programın kaynağı "Kirjandusministri juures", röportajı Mart Juur yaptı.