Yapay zeka iş gücünü değiştiriyor ama uzmanlar 10 yıl sonrasını öngöremiyor

Yapay zeka teknolojileri iş gücü piyasasını giderek daha fazla etkiliyor; ancak Telia bu hafta yaptığı açıklamayla yaklaşık yüz çalışanını işten çıkaracağını duyurdu. Şirket, bu kişilerin yerini yapay zekanın alacağını belirtti. Yapay zeka, daha önce saatlerce insan emeği gerektiren görevleri yerine getirebiliyor. Bu durum işletmeler için maliyetleri düşürüp verimliliği artırma fırsatı yaratırken, çalışanlar için yeni beceriler edinme zorunluluğunu gündeme getiriyor.

Telia CEO'su Andre Visse, işten çıkarmaların gerekçesini, çip krizi nedeniyle ekipman maliyetlerinin önemli ölçüde artmasına bağladı. Visse, bu maliyetleri fiyat artışı olarak müşterilere yansıtmak yerine şirketin kendi faaliyetlerini gözden geçirip işletme giderlerini kısması gerektiğini söyledi. Öte yandan yapay zekanın devreye girmesi her zaman işten çıkarma anlamına gelmiyor; bazı şirketler çalışanlarını işten çıkarmak yerine daha karmaşık görevlere yönlendiriyor.

Elisa'nın eğlence hizmetleri biriminin başındaki Joosep Põllumäe, yapay zekayı da bir teknoloji olarak nitelendirdi. Põllumäe'ye göre teknolojiler onlarca yıldır işlerini daha verimli hale getiriyor ve yapay zeka da bu araç setine eklenen yeni bir araç.

Küçük ekipler daha büyük işler üstlenebiliyor

Yeni teknolojilerin verimliliği artırdığı ise açık. Bugün küçük bir yazılımcı ekibi, önceden onlarca uzmanın üstlendiği işleri potansiyel olarak yapabiliyor. IT girişimcisi Anton Keks, bunun Estonya gibi küçük bir ülke için iyi bir fırsat olduğunu söylüyor. Estonya'nın her zaman nitelikli uzman sıkıntısı çektiğini belirten Keks, Estonya startup'ları için en büyük sorunlardan birinin çalışan bulmak olduğunu ve insanların başka ülkelerden getirilmesi gerektiğini hatırlatıyor. Keks'e göre 5-10 kişilik ekipler artık önceden 20 kişinin yaptığı işi yapabilecek; bu da Estonya'nın dünya çapında büyük ve anlamlı projeler üretme imkanını artırıyor.

Ancak verimlilik artışının bir olumsuz yanı da var. İlk etkilenecekler arasında mesleğe yeni başlayanlar bulunuyor. Yapay zeka, daha önce stajyerlere ve alt düzey analistlere verilen birçok görevi yerine getirebiliyor. Estonya'da işsizlik oranı şu an istikrarlı; yani yeni teknolojiler henüz iş gücü piyasasını belirgin biçimde etkilemedi. Bilim insanları geleceğin ekonomi ve sosyoloji modellerini incelese de 10 yıl sonra iş gücü piyasasının nasıl olacağı sorusuna yanıt veremiyor.

Telia CEO'su Visse, yapay zekayı aktif kullanan gençler için iş gücü piyasasına girişin daha doğal olduğu görüşünde. Araştırmacılar ise iş gücü piyasasının geleceğinin yalnızca yapay zekaya bağlı olmadığını vurguluyor. Demografik değişim, göç, iklim süreçleri ve jeopolitik gerilim de aynı anda etkiliyor; bu nedenle geleceği kesin olarak görmek mümkün değil.

ETUI yöneticisi ve Tallinn Teknoloji Üniversitesi'nden araştırmacı Johanna Vallistu, uzun vadede insanlara sosyal koruma sağlayacak yeni çözümler aranması gerekeceğini söyledi. Vallistu'ya göre toplumun sosyal destek, güvenlik ve sosyal koruma sistemini nasıl kurduğunu yeniden düşünmek gerekecek. Vallistu, bazı alanlarda yapay zekanın iş görevlerinin yüzde 90'ına kadarını yapabildiğini ancak pratikte bu oranda kullanılmadığını belirtti.

Keks ise teknolojik geçişin sürdüğünü ve tahmin yapmanın zorlaştığını vurguladı. Keks'e göre yapay zeka için 10 yıl çok uzun bir süre; bugün kullanılan birçok şey beş yıl önce yoktu. Ona göre asıl soru, bu gelişmelerin ne kadar kontrol edilebileceği. Keks, yapay zekanın insanlığın çıkarına aykırı biçimde kontrolsüz hareket etmemesi gerektiğini ve bunun tüm insanlığın çözmesi gereken en önemli görevlerden biri olduğunu ifade etti.