WSJ: ABD, Rus gazının Ukrayna üzerinden Avrupa'ya dönüşünü istiyor

ABD'nin, Ukrayna'daki barış müzakereleri çerçevesinde Rus gazının Ukrayna üzerinden Avrupa'ya yeniden sevk edilmesi fikrini yeniden gündeme getirdiği bildirildi. The Wall Street Journal (WSJ) gazetesinin ABD, Avrupa ve Ukraynalı yetkililere dayandırdığı habere göre öneri, kış gelmeden enerji alanında bir ateşkes sağlanmasını amaçlayan görüşmelerde masaya yatırıldı.

Habere göre fikir, Ukrayna'nın Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırıları yeniden başlatmasının ardından tekrar gündeme geldi. WSJ'nin aktardığına göre teklifi, ABD Başkanı Donald Trump'ın özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner eylül ayında Kiev ve Moskova'ya yaptıkları ziyaretlerde sundu. Öneriye göre Rus gazı, Avrupa yaptırımlarından muaf tutulacak bir düzenlemeyle Amerikalı bir aracı üzerinden Avrupa pazarına satılacaktı. Bu durum Amerikalı yatırımcılar için kârlı bir fırsat yaratabilir.

AB'nin 2027 hedefi ve Avrupa'nın tutumu

Öte yandan Avrupa Birliği, Rus gazı alımını 2027 yılı sonuna kadar kademeli olarak sona erdirme konusunda anlaşmaya vardı. Avrupa'nın büyük ülkelerinin liderleri, başlıca stratejik tehdit olarak gördükleri Rusya'ya bağımlılığı yeniden tesis etmek istemediklerini açıkladı. Avrupa Komisyonu'nun enerjiden sorumlu üyesi Dan Jørgensen, ekim ayında Macaristan gazetesine verdiği ve ofisinin doğruladığı mülakatta, Rus gazı ithalat yasağının kalıcı olması gerektiğini söyledi. Jørgensen, "Rusya'ya kesinlikle güvenmem. Yarın herkesin umduğu barış gelse bile" dedi.

WSJ'ye göre Trump yönetimi, Avrupa'nın direncinin ilk bakışta göründüğünden daha esnek olacağına güveniyor. Ancak özel görüşmelerde bazı üst düzey Avrupalı yetkililer daha açık konuşuyor. Bir Kuzey Avrupa ülkesinin üst düzey yetkilisine göre Rus gazı alımlarının yeniden başlatılması fikri, Avrupalıların savunduğu her şeyle çelişiyor. Büyük bir Avrupa ülkesinin üst düzey yetkilisi ise durumu, II. Dünya Savaşı öncesinde eski İngiltere Başbakanı Neville Chamberlain'in Çekoslovakya'yı Hitler'e teslim ederek ticari anlaşmalar karşılığında yatıştırma siyasetine benzetti.

Habere göre ABD, Nord Stream doğalgaz boru hattının olası yeniden açılmasını, yalnızca Ukrayna'daki savaşı bitirmeyi değil, aynı zamanda Rusya'nın Avrupa'daki ABD müttefikleriyle uzun süreli anlaşmazlıklarını da çözmeyi amaçlayan daha geniş bir anlaşmanın önemli bir parçası olarak görüyor.

Gazın Avrupa'daki payı ve boru hatlarının durumu

Kaynağa göre şu anda Avrupa'nın doğalgazının yalnızca yüzde 11'i Rusya'dan geliyor; savaş öncesinde bu oran yüzde 45'ti. ABD'nin sıvılaştırılmış doğalgazı (LNG) Avrupa tüketiminin yüzde 30'unu oluşturuyor. Rus gazı ya LNG tankerleriyle ya da Macaristan ve Slovakya'yı besleyen TurkStream boru hatları üzerinden ithal ediliyor.

Rusya ve Almanya, Ukrayna üzerinden geçen boru hatlarını kullanmamak için ilk Nord Stream hattını 2011'de inşa etti. 2022 sonlarında tedarikin durdurulduğu Nord Stream 1 ile hiç devreye alınmayan Nord Stream 2, 2022 sonbaharında su altı patlamalarında ağır hasar gördü. Patlamaları düzenlediği Ukrayna'ya atfedildi. Bu boru hatlarının yeniden devreye alınması, siyasi ve düzenleyici engeller aşılsa bile önemli zaman alacak. Buna karşılık Ukrayna üzerinden geçen, Slovakya ve oradan Avusturya ile Almanya'ya bağlantısı olan boru hattı ağı neredeyse derhal yeniden çalıştırılabilir. Bu hat üzerinden sınırlı miktarda gaz, Ocak 2025'te hat kapatılana kadar akıyordu.

ABD yönetimi ayrıca, Rusya'dan Avrupa'ya satılan gazdan elde edilecek gelirin üçüncü bir ülkedeki emanet hesabına (escrow account) yatırılmasını önerdi. Böylece Kremlin bu kaynakları savaşı finanse etmek için kullanamayacaktı. Alman ana muhalefet partisi aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD), 2028'de yapılması planlanan federal seçimler öncesinde ucuz Rus doğalgazı ithalatının yeniden başlatılmasını ana kampanya teması haline getirmiş durumda.