Uzman: Telefon dolandırıcıları kurbanları korku ve otoriteyle yönlendiriyor

Estonya'da dijital okuryazarlık alanında çalışan Diana Poudel, telefon dolandırıcılarının kurbanları üzerinde uyguladığı psikolojik baskıya dikkat çekiyor. Poudel, eğitim amaçlı olarak dolandırıcılarla yaptığı telefon görüşmelerini kaydederek bu kişilerin adım adım nasıl manipülasyon kurduğunu ortaya koydu. Uzmana göre dolandırıcılar, kurbanın korkularını ve otoriteye duyduğu güveni kullanarak süreci yönetiyor.

Poudel, ERR'in "Huvitaja" programında yaptığı açıklamada, son yıllarda Estonca konuşan dolandırıcıların sayısının arttığını ve bu tür aramaların her an gelebileceğini belirtti. Dolandırıcıların tek amacının para olduğunu vurgulayan Poudel, ilk aramada genellikle kurbanın Smart-ID uygulamasına PIN kodu girmesinin istendiğini söyledi.

Psikolojik Manipülasyonun Aşamaları

Poudel, dolandırıcıların ilk aşamada kurbanı küçük bir hata yapmaya ikna ettiğini, ardından sahte bir teknik destek biriminin devreye girdiğini anlattı. Sahte teknik destekçi, kurbana çok dostane davranıyor, sakin konuşuyor ve uzun duraklamalar yapıyor. Kişiye, dolandırıcılıkla karşılaştığı ancak bu durumun yalnızca ona özgü olmadığı izlenimi veriliyor. Poudel, bu yöntemin "sosyal kanıt" manipülasyonu olduğunu ifade etti.

Görüşme sırasında sahte destekçi, kurbanın hangi linklere tıkladığını, son zamanlarda seyahat edip etmediğini veya belgelerini birine verip vermediğini soruyor. Bu sorularla kurbanın psikolojik profilini çıkardığını belirten Poudel, "Kurbanın kafası karışıyor ve yardım teklif ediliyor. Aslında dolandırıcı, kişinin tüm psikolojik portresini oluşturuyor" dedi.

Dolandırıcılar, kurbanı korkutmak için sık sık karmaşık terimler kullanıyor: merkez bankası, kişisel veri sızıntısı, karanlık ağ (deep web), hesap iptali gibi ifadeler işin içine giriyor.

Uzman, bu tür teknik kelimelerin insanları korkuttuğunu ve tartışmayı zorlaştırdığını belirtti: "Kişi duyduğunu tam olarak anlamadığında, karşısındakinin söylediklerini sorgulaması daha da güçleşiyor."

Sahte Polis ve Gizlilik Baskısı

Dolandırıcılığın bir sonraki aşamasında, kurban kendi isteğiyle sahte polisi aramaya yönlendiriliyor. Poudel, bunun da bilinçli bir hamle olduğunu söylüyor: "Kurban, numarayı kendisi çevirdiği için işin gerçek olduğuna inanıyor." Kurbanın üzerinde sürekli olarak hızlı hareket etmesi gerektiği baskısı oluşturuluyor.

Sahte polis memuru önce kurbanı dikkatsizlikle suçluyor, ardından dört paragraflık bir ifade okutuyor. Son paragrafta ise kurbanın yaşadıklarını kimseye anlatmaması gerektiği söyleniyor.

Eğer bunu anlatırsa, o kişilerin de şüpheli konumuna düşeceği ifade ediliyor. Poudel, "Yalanlarla gerçekleri birbirine karıştırıyorlar" diyerek, böyle bir durumda görüşmeyi hemen sonlandırmak gerektiğini vurguladı.

Uzman, kurbanların yaşadıklarını polise bildirmesi gerektiğini, ancak bunu resmi numaralardan yapmaları gerektiğini ifade etti. "Gerçek polis asla size 'bunu kimseye anlatmayın' demez. 112'yi arayabilir ve dolandırıcıların tuzağına düştüğünüzü söyleyebilirsiniz" dedi.

Poudel, dolandırıcılarla yaptığı görüşmeleri internet üzerinden kamuya açık olarak paylaştı. Bu kayıtları dinleyen kişilerin, aynı tuzağa düşme ihtimalinin çok daha düşük olduğunu belirtti.