Ukrayna ve ABD arasındaki gerilim ara seçimlerden sonra da sürebilir

Ukrayna'nın enerji altyapısı Rusya'nın saldırıları altında olurken, ABD'nin Kiev'e verdiği destek dalgalanıyor ve barış müzakereleri için baskı artıyor. Ukraynalı uzmanlara göre ABD Başkanı Donald Trump'ın en çok etkileyen faktör yaklaşan Kongre ara seçimleri; ancak 3 Kasım'daki seçimlerden sonra da durum gergin kalabilir.

Dizel anlaşmasından Ukrayna'ya baskıya

Ekim başında Trump, Rusya ile dizel yakıt anlaşması yapıldığını duyurdu. Trump, anlaşmanın çok büyük miktarlarda petrolü kapsadığını belirterek Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e teşekkür etti. Ancak birkaç gün sonra anlaşmanın aslında dizel yakıt olduğu ve dünya pazarına yönelik tedariki kapsadığını söyledi. Putin'in özel temsilcisi Kirill Dmitrijev ise yakıtın ABD'ye gönderileceğini açıkladı.

Dizel anlaşmasının bir parçası olarak Ukrayna'nın Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırıları durdurması bekleniyordu. Ancak Ukrayna'ya ait insansız hava araçları Rusya'daki veri merkezlerine yönelik saldırılarını sürdürdü. Analist Sarkis Darbinyan, idari düzenleme ve kapasite dağıtımı açısından onarımın bir hafta sürebileceğini, fiziksel altyapının yeniden inşasının ise yıllar alacağını belirtti.

ABD ayrıca Ukrayna'ya istihbarat paylaşımını durdurarak ve Starlink uydu iletişim sisteminin hızını kısıtlayarak baskı yaptı. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Starlink hızının kasıtlı olarak düşürüldüğünü ve bunun teknik bir sorun olmadığını söyledi. Birleşik Ukrayna analiz merkezi başkanı Igor Popov, Trump yönetiminin bu bilgiyi stratejik müzakerelerde Ukrayna'yı yeni bir barış planına zorlamak için kullanabileceğini ifade etti.

Barış planı ve enerji ateşkesi

Barış planının kilit unsurlarından biri Ukrayna kuvvetlerinin Donbass'tan çekilmesi. Beyaz Saray'a göre bu durumda Rusya savaşı dondurmaya hazır olabilir. Güvenlik ve işbirliği merkezi direktörü Dmitro Jmailo, Ukrayna'nın en güçlü savunma hatlarının bulunduğu Donetsk ve Luhansk bölgelerinden çekilmesi halinde savaşta bir duraklama olabileceğini, ancak bunun en fazla iki yıl süreceğini ve Rusya'nın yaptırımların hafifletilmesiyle ordusunu güçlendirebileceğini söyledi.

Trump'ın ilan ettiği enerji ateşkesi ise işlemedi; Rusya Ukrayna'nın enerji altyapısına saldırılarını sürdürdü. Gelecek Enstitüsü enerji programı direktörü Andrian Prokip, amaçlarının Kiev'de tam elektrik kesintisi yaratmak olduğunu ve kentin üç, yedi hatta 15 gün elektriksiz kalabileceğini belirtti. Ukrayna geçen çarşamba Rus petrol rafinerilerine saldırılarına yeniden başladı.

Trump, Zelenski'nin Rus rafinerilerini hedef almasının ABD'li çiftçilere ve işletmelere zarar verdiğini savunuyor. New Geopolitics Research Network analisti Mihaylo Samus, Trump'ın adımlarının Rusya yanlısı hatta ABD ve Ukrayna karşıtı olduğunu ve Cumhuriyetçilerin seçim şansını azalttığını söyledi. Siyaset bilimci Volodimir Fessenko ise Cumhuriyetçilerin 3 Kasım seçimlerinde ağır yenilgi alması halinde Trump'ın daha da öfkelenebileceğini ve öfkesinin hedefinin yine Ukrayna olabileceğini belirtti.