Trump ekibi, Kongre'yi kaybetme senaryosuna hazırlanıyor

ABD Başkanı Donald Trump'ın ekibi, aylardır Demokratların salı günü yapılacak ara seçimlerde Kongre'nin kontrolünü ele geçirmesi ihtimaline yönelik hazırlık yürütüyor. Reuters'in isim vermeyen kaynaklara dayandırdığı habere göre, Cumhuriyetçi başkanın gündeminin önemli bölümlerini yalnızca yürütme organının yetkileriyle sürdürmeyi amaçlayan planlar geliştiriliyor.

Beyaz Saray Personel Şefi Yardımcısı Stephen Miller, Bütçe Ofisi Direktörü Russell Vought ve diğer üst düzey yetkililer, nisandan bu yana Beyaz Saray Hukuk Müşavirliği ile birlikte çalışıyor. Üçü anonim kalmak kaydıyla konuşan kaynaklara göre, Trump'ın Kongre onayı olmadan göç, gümrük vergileri, konut maliyetleri ve federal hükümet harcamaları alanlarında hangi yürütme önlemlerini uygulayabileceği araştırılıyor. Kaynaklardan biri Beyaz Saray yetkilisi, diğer ikisi ise planlara yakın kişiler.

Bir Beyaz Saray yetkilisi, Hukuk Müşaviri Will Scharf ve ekibinin de Trump'ın yasal olarak tek başına neler yapabileceğini, yetkilerinin sınırlarını nereye kadar zorlayabileceğini ve bu kararları mahkemede nasıl savunabileceğini incelediğini söyledi.

Ara seçimlerin paradoksu

Bu hazırlıklar salı günkü ara seçimlerin paradoksunu ortaya koyuyor. Kongre'nin kontrolünü ele geçirmek Demokratlara Trump'ın faaliyetlerini soruşturma, yasa tasarılarını engelleme ve harcama önceliklerini sınırlama imkânı verecek. Ancak Trump, ticaret, dış politika ve federal bürokrasi üzerindeki geniş yürütme yetkilerini koruyacak. Reuters'e göre Trump bu yetkileri ikinci döneminde zaten güçlü biçimde kullandı.

Trump, Cumhuriyetçilerin Kongre'deki çoğunluğunu kaybetmesi halinde Demokratları uzlaşmaya zorlamak için veto yetkisini kullanacağını söyledi. New York Post'un Pod Force One podcast'ine verdiği ve pazar günü yayımlanan röportajın bir bölümünde Trump, "O zaman herhalde Bay Veto olurum" dedi. "Ve bir noktada muhtemelen anlaşmalara varırız."

Demokratların Cumhuriyetçilerin az farklı çoğunluğunu kırması için ABD Temsilciler Meclisi'nde en az dört ek sandalye kazanması ve Senato'da da çoğunluğu elde etmesi gerekiyor. Şu anda Cumhuriyetçilerin alt mecliste 218, Demokratların 214 sandalyesi bulunuyor; Senato'da ise Cumhuriyetçiler 53, Demokratlar 47 sandalyeye sahip. Kamuoyu yoklamaları Temsilciler Meclisi'nde Demokratların kazanacağını öngörüyor, ancak Senato seçimlerinde durum kazananı tahmin etmeye izin vermeyecek kadar başabaş.

Trump son bir ayda eyaletlerde düzenlenen seçim etkinliklerine katılarak Cumhuriyetçilerin Kongre'deki kontrolünü korumasına yardımcı olmaya çalıştı. Aynı dönemde danışmanları ise özel olarak 2027 için çok farklı bir siyasi tabloya hazırlandı.

Beyaz Saray, Cumhuriyetçilerin çoğunluğu kaybedebileceği ihtimalini reddederek medyayı yanıltıcı bir anlatı yaymakla suçladı. Beyaz Saray Sözcüsü Lauren Bis, "Bu yönetim ve sağduyulu Cumhuriyetçiler sınırlarımızı korumaya, kanun ve düzeni yeniden tesis etmeye devam edecek; bu, çalışkan Amerikalılara daha fazla para bırakacak ve Amerikan halkı için önemli sonuçlar doğuracak" dedi.

Hangi önlemler masada?

Bir Beyaz Saray yetkilisine göre çeşitli yürütme önlemleri değerlendiriliyor. Bunlar arasında kritik mineraller ve rüzgâr türbinleri ithalatına yeni gümrük vergileri, yabancı öğrenciler ve geçici yabancı işçiler için daha sıkı vize kuralları ile konut ve inşaat maliyetlerini düşürmeye yönelik tedbirler bulunuyor.

Planlara yakın bir kaynağa göre federal kurumlar, yönetimin tek taraflı olarak uygulayabileceği önlemlere ilişkin öneriler ve hukuki değerlendirmeler sundu.

İki kaynak, federal bütçe harcamalarından sorumlu Vought'un Kongre tarafından hâlihazırda tahsis edilen parayla hangi önceliklerin hayata geçirilebileceğini araştırdığını söyledi. Vought ayrıca federal hibelerin verilme kurallarını değiştirerek siyasi görevlerdeki yetkililerin hangi hükümet programlarının vergi mükelleflerinin parasını alacağı konusunda daha fazla söz sahibi olmasını istiyor. Kaynaklara göre bu, Beyaz Saray'a Kongre onayına başvurmadan federal harcamalar üzerinde daha fazla etki sağlayacak.

Bir Beyaz Saray yetkilisine göre Trump'a hazırlıklar hakkında bilgi verildi ve kendisi bu konulardaki tartışmalara katıldı. Trump, Demokratların kontrolündeki bir Kongre karşısında yürütme organı aracılığıyla yönetmek zorunda kalsa kendini ne kadar rahat hissedeceği sorusuna kaynaklardan birinin verdiği yanıt "Çok rahat" oldu.

Trump, Ocak 2025'te göreve dönmesinden bu yana başkanlık gücünün sınırlarını zorluyor. Kongre onayı veya yeni yasalar olmadan geniş gümrük vergileri koymak, göç kontrolünü sıkılaştırmak, federal çalışan sayısını azaltmak ve dış politika hedeflerine ulaşmak için yürütme yetkilerini kullandı. Önemli bir istisna, Cumhuriyetçilerin kontrolündeki Kongre'nin onayladığı ve Temmuz 2025'te yasalaşan geniş kapsamlı vergi ve harcama kesintisi paketiydi.

Parti politikasından bağımsız analiz yapan Inside Elections dergisinin editörü Nathan Gonzales, "Başkan Trump son iki yılda Kongre'yi esasen görmezden geldi ve yürütme emirleri ile başkanlık yetkisiyle mümkün olduğunca çok şey yapmaya çalıştı" dedi. "Demokratların çoğunluğu halinde de aynı şekilde devam edeceğini düşünüyorum."

Trump, yeni yasa çıkarmadan hareket alanını genişletmek için defalarca ülke çapında olağanüstü hal ilan etti. Kongre bu olağanüstü hallerin sona ermesi için oylama yapabilir, ancak Trump kararı veto edebilir. Vetonun kaldırılması için Kongre'nin her iki kanadında üçte iki çoğunluk gerekir.

Demokratların Kongre'nin kontrolünü ele geçirmesi yine de Trump için önemli engeller yaratabilir. Senato'daki çoğunluk, Demokratlara Trump'ın yargı ve yürütme organı pozisyonlarına adaylarını, aralarında olası bir ABD Yüksek Mahkemesi adayının da bulunduğu isimleri engelleme imkânı verebilir.

Tennessee Üniversitesi'nde kamu politikası profesörü ve ara seçimler tarihine ilişkin bir kitabın yazarı olan Andrew Busch, "Başkanın atamalarını onaylama konusunda çok isteksiz olacaklarını tahmin ediyorum" dedi.

Demokratlar Trump'ın desteklediği yasa tasarılarının kabulünü de engelleyebilir. Ancak Trump kendisine aykırı düşen Demokrat girişimlere veto koyabilir ve Demokratların Temsilciler Meclisi'nde onun vetosunu kaldıracak yeterli oyu olması muhtemelen mümkün olmaz. Mahkemeler, Trump'ın yasal yetkilerini aşan yürütme önlemlerini durdurabilir. Bir kaynağa göre Beyaz Saray, Trump'ın Kongre olmadan neler yapabileceğini ve bu önlemlerin itiraz edilmesi halinde mahkemede nasıl savunulacağını netleştirmek için Adalet Bakanlığı'ndan hukuki görüş talep etmeyi planlıyor.

Demokratların başlatacağı soruşturmalar

Trump'ın yürütme gücüyle atlatamayacağı bir sorun var: Kongre'nin başlatacağı soruşturmalar. Reuters daha önce, Temsilciler Meclisi'ndeki Demokratların üst düzey temsilcilerinin ve komisyon çalışanlarının, Trump'ın başkanlık gücünü kendi, müttefikleri veya bağışçılarının çıkarları için kullanıp kullanmadığını araştırmak amacıyla oturumlar, mahkeme celpleri ve belge talepleri kullanma olasılığını görüştüğünü yazmıştı. Üç kaynak da Trump'ın danışmanlarının bu olasılığı aylardır hesapladığını söyledi.

Bir kaynağa göre Beyaz Saray avukatları, siyasi atamalar ve federal kurum başkanlarına Kongre talepleri, belge istekleri ve mahkeme celpleriyle nasıl başa çıkacaklarına dair yönergeler verdi. Yetkililere yazılı olarak neyi kayda geçirdikleri konusunda dikkatli olmaları tavsiye edildi. Aynı kaynağa göre Beyaz Saray, Trump'ın özel danışmanlarıyla iletişimini Kongre soruşturmasına karşı korumak için yürütme imtiyazına (executive privilege) dayanmasını sağlayabilecek bir hukuki görüş için Adalet Bakanlığı'na başvurdu.