Tiflis'in simgesi Rike Park borulari yikiliyor

Gürcistan'ın başkenti Tiflis'te, Rike Park'taki dev metal boru yapılarının yıkımı Ağustos ayında başladı. İtalyan mimarlar Massimiliano ve Doriana Fuksas tarafından tasarlanan bu iki dev tünel, Barış Köprüsü'nün hemen yanında yer alıyor ve Tiflis'in modern mimarisinin en dikkat çekici simgelerinden biri olarak kabul ediliyordu.

Yapı, aslında konser salonu ve sergi alanı olarak planlanmış ancak siyasi değişiklikler nedeniyle yarım kalmış ve yıllarca kapalı kalmıştı. Yıkımın Aralık 2026'da tamamlanması bekleniyor.

Saakaşvili döneminin mirası

Rike Park boruları, eski Devlet Başkanı Mikheil Saakaşvili'nin modernleşme döneminin önemli bir sembolüydü. Saakaşvili döneminde Gürcistan, Avrupa'ya yönelik net ve güçlü bir adım atmıştı. Bu yenilikçi dönem, 2008 savaşı ve bazı toprak kayıpları gibi sancılı olaylara rağmen, ülkenin kendini Avrupa kültürünün bir parçası olarak tanımlamaya çalıştığı bir dönemdi.

Yapının inşaatı yaklaşık 40 milyon avro olarak tahmin edilmişti ve Gürcistan devleti bu projeye yaklaşık 75 milyon lari (günümüz kuruyla yaklaşık 25 milyon avro) harcadı. Bina hiçbir zaman açılmadı ve 2012'deki hükümet değişikliğinin ardından boş kaldı.

Mimari ve siyasi bir karar

Fuksas'ın tasarımları, Fransa'daki Lyon Confluence konut kompleksi, İtalya'daki New Rome/EUR kongre merkezi, Viyana'daki Twin Tower ve Shenzhen Bao'an Havalimanı Terminal 3 gibi birçok Avrupa ve dünya şehrinde görülüyor. Bu yapıların ortak özelliği açıklık, ileri görüşlülük ve Avrupa modernizminin estetiğini taşımalarıdır. Rike Park boruları da bu mantığın bir parçasıydı ve Tiflis'in de Avrupa'nın büyük şehirleriyle aynı mimari sınıfa girme girişimiydi.

Bu nedenle yıkım kararı, hafıza politikası açısından sembolik bir anlam taşıyor. Eleştirmenler, Gürcistan'ın güncel siyasi yönünün Saakaşvili'nin Avrupa-Atlantik vizyonundan önemli ölçüde farklılaştığını ve ülkenin Avrupa yanlısı çizgisinden uzaklaştığını savunuyor. Bu bağlamda, Rike Park borularının yıkılması, şehir manzarasından Gürcistan'ın Avrupa yolunu seçtiği bir dönemi anımsatan bir ögenin çıkarılması anlamına geliyor.

Sovyet döneminde Gürcistan'da birçok kilise ve manastırın ideolojik olarak uygun görülmeyip yıkıldığını veya değiştirildiğini hatırlatan yazar Arnold Rutto, şimdi Tiflis'te benzer bir durumun yaşandığını ifade ediyor. Rutto'ya göre, Gürcistan'ın siyasi liderliği, ülkenin geleceğini Avrupa'ya bağladığı bir dönemin sembolünü yok ediyor ve toplumun hafızasından bir dönemi silmeye çalışıyor.

Rike Park boruları, tartışmalı, pahalı, bitmemiş ve politik yüklü olsa da sembolik bir değere sahipti. Rutto, 'Bir dönem yaşandıktan sonra onu toplumun hafızasından ameliyatla çıkaramazsınız. Bu tür her girişim, bugünün ne kadar güvensiz olduğunu gösterir' diyor.