Tartu'da bilim kurgu sergisi: alternatif gelecekler

Tartu Sanat Evi'nin (Tartu kunstimaja) büyük salonunda yedi sanatçının katıldığı "Aja serval heliseb valgus" (Zamanın kıyısında ışık çınlıyor) adlı karma sergi açıldı. Sergi, bilim kurgunun günümüz sanatındaki anlamını sorguluyor. Sanatçılar, bilim kurgunun bir zamanlar hayal edilen ama gerçekleşmeyen gelecek tasavvurlarına duyulan nostaljik bir imgeye mi dönüştüğünü, yoksa hâlâ geleceğe dönük bir tür olup olmadığını tartışıyor.

Sanatçılara göre bilim kurgu, bugünü ve insanların henüz tam olarak açıklayamadığı olguları anlamlandırmaya yardımcı olabilir. Sergide yer alan Katrin Enn, bilim kurguyu dünyaya başka bir açıdan bakma imkânı olarak görüyor. Klassikaraadio'nun "Delta" programına konuşan Enn, "Benim için bilim kurgu uzun bir göz gibi; onunla uzaklara bakarsınız ama aslında yine kendi sahip olduğunuz şeye bakarsınız" dedi.

Fiktif uzayda uzaylılarla temas arayışı

Enn'e göre bilim kurgu, mevcut gelecek tasavvurlarına itiraz etme ve bunların yerine alternatifler sunma imkânı da tanıyor. Sanatçı, geçmişte gelecek vizyonlarının daha fazla tartışıldığını, bugün ise bu tartışmanın geri planda kaldığını belirtti. Enn sergide, merkezinde uzaylılarla temas kurmaya yönelik bir aygıtın bulunduğu fiktif bir mekân oluşturdu. Küçük bir kum havuzunu andıran yerleştirmede gümüş renkli metal objeler yer alıyor. Ziyaretçi kum havuzunda kazabilir ve objelere dokunabilir. Objeler hareket ettirildiğinde mekânda sesler oluşuyor ve bu sesler uzaylıların hareketini canlandırıyor. Enn'in yerleştirmesinde alüminyum ve mavi ışık öne çıkıyor. Sanatçı, metallere ve metallerin evrenin oluşumuyla bağlantısına duyduğu ilgiyi malzeme seçiminin çıkış noktası olarak gösteriyor.

Bir diğer sanatçı Holger Loodus ise bilim kurguya fiktif bir toplum yaratma yoluyla yaklaşıyor. Yapıtında, kurtuluş sunan farklı tanrılara tapınılıyor. Loodus'a göre eseri kavramak için sergiye bizzat gelmek gerekiyor. Bilim kurgunun kendisini çocukluğundan beri ilgilendirdiğini söyleyen sanatçı, çok sayıda bilim kurgu kitabı okuduğunu ve film izlediğini belirtti. Loodus, son yıllarda bilim kurgunun değiştiğini düşünüyor: Eski filmlerde sıklıkla robotlar ve uzay uçuşları betimlenirken, şimdi daha soyut sorular ve hâlihazırda gündelik hayatta var olan olgular öne çıkıyor.

Küratörsüz kolektif sergi

"Aja serval heliseb valgus" yedi sanatçının işbirliğiyle hazırlandı. Katrin Enn ve Holger Loodus'un yanı sıra Sandra Ernits, Martin Esko, Mihkel Ilus, Olev Kuma ve Solvei Lille'nin yapıtları görülebilir ve duyulabilir. Sergide resim, çizim, heykel, yerleştirme ve ses sanatı bir araya getirildi. Serginin tek bir küratörü yok; sanatçılar serginin hangi biçimi alacağını ve farklı yapıtların birbirleriyle nasıl ilişkileneceğini birlikte tartıştı. Loodus'a göre küratörsüz bir sergi düzenlemek bilinçli bir tercihti. Amaç, tek bir kişinin ya da tek bir vizyonun diğer yaklaşımları aşırı etkilememesi için bütünü kolektif bir yazarlık olarak biçimlendirmekti. Tartışmalar, sanatçıların bilim kurgu kavramını yeniden düşünmesine yardımcı oldu. Enn, diğer sanatçılarla işbirliğinin keyifli olduğunu, bunun farklı düşüncelerin ve çalışma yöntemlerinin birbirini nasıl etkilediğini izleme imkânı verdiğini söyledi.

Kaynak: "Delta", söyleşi: Marii Kangur