Tallinn'deki Gloria Palace'ın altın sıvası yumurta sarısıyla yapılmış

Estonya'nın başkenti Tallinn'de 1926 yılında lüks bir sinema sarayı olarak açılan Gloria Palace'ın göz alıcı iç süslemelerindeki altın kaplama, yumurta sarısı ve altın tozu karışımıyla yapılmış. Bugün Südalinna teatri (Şehir Merkezi Tiyatrosu) olarak kullanılan bina, bu yıl açılışının yüzüncü yılını kutluyor.

Vabaduse väljak (Özgürlük Meydanı) kenarında yer alan yapı, Estonya'nın ilk ve tek lüks sineması olarak tasarlanmıştı. O dönemde filmler ısıtması bile olmayan tek katlı ahşap evlerde izleniyordu.

Rehber Oksana Talisainen'e göre, zengin bir aileden gelen sinema tutkunu Leon Falštein 1920'lerin başında memleketi Tallinn'in daha iyisini hak ettiğine karar verdi. Ancak ilk sinemasını Riga'da kurdu. Talisainen, Riga'daki salonun tüm Baltık bölgesinin ilk lüks sınıf sineması olduğunu belirtiyor.

"Bin kişilik fildişi renkli salon, altın palmiye heykelleriyle birlikte özgün haliyle korunmuş. Letonyalılar daha önce böyle bir şey görmemişti," diyor Talisainen.

Falštein üç yılda Riga'da memleketinde de sinema inşa edecek kadar para kazandı. Avrupa'dan getirdiği mimarları da yanında getirdi. Talisainen'e göre Falštein mimarlara Tallinn'de hiçbir şeyden kısıtlamayacaklarını, bunun "nefes kesici lüks bir sinema sarayı" olması gerektiğini söyledi.

Mimarlar eleştirdi, halk sevdi

1926'da törenle açılan bina Estonyalı mimarların pek hoşuna gitmedi. Gazeteler yeni yapının Bizans'a dönüş olduğunu ve Estonya kültür ortamına uymadığını yazdı. Ancak Estonyalı Jaan Koort'un tasarladığı dış cephe tüm mimarların beğenisini kazandı.

"Cephe çok güzeldi ama kapıdan adımınızı atar atmaz zevksizliğin zirvesi başlıyordu. Eklektiklik ve abartılı lüks, özellikle binaya harcanan altın miktarı eleştiriliyordu," diyor Talisainen.

Ancak parlayan her şey altın değildi. İnşaatın son aşamasında para neredeyse tükenmişti ve Falštein sinemanın açılışını ertelemek ya da işi bitirecek bir çözüm bulmak arasında seçim yapmak zorundaydı. Çözüm yumurta sarısında saklıydı.

Talisainen'in anlatımına göre, Falštein'in sanat ekibindeki iyi eğitimli biri, Bizans'ta ikonaların nasıl yapıldığını hatırladı: Bizans ikonalarındaki altın gerçek altın değil, yumurta sarısıyla karıştırılmış az miktarda altın tozuydu. Falštein'in inşaat işçileri Tallinn pazarlarından bulabildikleri tüm tavuk yumurtalarını satın aldı, sarılarını ayırdı, altın tozuyla karıştırdı ve Gloria Palace'ı bayramda çörek gibi boyadı.

Mimarlar iç dekorasyon konusunda eleştirel olsa da halk bu yapıyı sevmişti. Biletler pahalıydı ama karşılığında unutulmaz bir deneyim sunuyordu.

"Aynı anda iki film izliyordunuz. Tıpkı tiyatroya gider gibi en iyi kıyafetlerinizle gelirdiniz. Orkestra eşliğinde bir uzun metrajlı filmi izler, ardından gösterişli fuayelere geçip kendinizi gösterir, sohbet ederdiniz, sonra ikinci filmi izlerdiniz," diyor Talisainen.

1930'da sinemanın bodrum katında bir dans kulübü açıldı. Dans pistinin yanı sıra kendi restoranı ve puro içme odası vardı. Talisainen, bu işletmenin lüks sınıf sinemadan daha fazla para kazandırdığını belirtiyor.

Binanın bu yıl yüzüncü yılını kutlayabilmesi başlı başına büyük bir mucize. 1944 yılının Mart bombardımanında şehir merkezine binlerce bomba düştü ama hiçbiri Gloria Palace'ı vurmadı. Bu sayede seyircinin tiyatroda gördüğü neredeyse her şey özgün. Yalnızca büyük salonun koltukları farklı renkte.