Tallinn'daki sergi, dogru formun var olup olmadigini sorguluyor

Liisa-Lota Joelehe'nin kisisel sergisi "Veel ilusam" (Daha da Guzel), Tallinn'deki Telliskivi Loomelinnak'ta bulunan Konteiner galerisinde sanatseverlerle bulustu. 31 Agustos'a kadar acik kalacak sergi, izleyiciyi cam bir vitrinin arkasinda kendi kurallari olan kucuk bir dunyaya davet ediyor.

Sergide egri agaclar, krepon kagitli saksı bitkileri, kucuk bir evin kırılgan mimarisi, yamuk bir agac kütügü, titizlikle islenmis cevrelenmis nakislar ve uzerinde gayri duzenli bir gunes bulunan yipranmis bir kus yavrusu yer aliyor. Bu kus, hikayeye gore bir ordek, izleyiciye Hans Christian Andersen'in 19. yuzyil masali "Cirkin Ordek Yavrusu"nu animsatiyor. Andersen'in masalinda oldugu gibi, Joelehe'nin dunyasinda da kuslar baskarakter; ancak asil onemli olan masalin mantigi: camin arkasinda, izleyicinin tam erisimine kapali, kendi kurallari ve ritmi olan bir dunyanin var oldugunu hissettirmesi.

Serginin sorusu: Dogru form gerekli mi?

Andersen'in masalinda cirkin ordek yavrusu, kus olma yolculugunun sonunda aslinda bir kusak oldugunu fark eder ve dogru formuna ulasir. Masal, herkesi dogru yerin ve dogru formun bekledigi rahatlatici bir dusunce sunar. Joelehe'nin sergisi ise mutlu sonun ardindan ne olacagini sorguluyor. "Veel ilusam" basligindaki "veel" (daha da) kelimesi, modern kapitalist dunyada surekli iyilesme talebinin bir sembolu olarak one cikiyor: daha iyi, daha fazla, daha gorkemli, daha genc, daha ince, daha guzel... Bu kucuk kelime, hicbir seyin yeterli olmadigi bir yetmezlik hali yaratiyor. Her ulasilan hedef, bir sonraki iyilestirmenin sadece bir baslangici haline geliyor.

Bu mantik, tuketim ve dis gorunusun otesine geciyor; insanin kendisi de surekli gelistirilmesi gereken bir projeye donusuyor: vucut daha ince, yasam daha anlamli, is daha degerli, ev daha guzel, ben daha cok "ben" olmali. Yeterlilik hissi neredeyse bir basarisizlik bicimi olarak algilanirken, Joelehe'nin dunyasi bu talebe karsi duruyor. Egri agaclar egri kalir, krepon kagitli bitkiler gercek bitkileri taklit etmeye calismaz, taslar elle sekillendirilmis halleriyle durur ve nakisler teknik mukemmeliyet pesinde kosmaz. Hicbir sey yarim kalmis gibi gorunmez; aksine tum dunya, daha iyi olma zorunlulugundan azade bir sekilde var oluyor.

Belirsiz bir kimlik

Joelehe'nin kus yavrusu, Andersen'in masalindan farkli olarak belirsiz bir kimlige sahip. Sergi notunda ordek oldugu soylense de dis gorunusu bunu tam olarak dogrulamiyor. Ne acikca bir ordek ne bir kusak ne de bilinen ideal bir form. Sadece kucuk, gri ve hafif yipranmis bir halde kendi kucuk dunyasinda duruyor ve hicbir yere dogru yol almis gibi gorunmuyor.

Andersen'in masali sonunda kimlik sorusuna kesin bir cevap verirken, Joelehe'nin sergisi bu soruyu acik birakiyor. Bu, bir eksiklik olarak gorulmek yerine, neden bu kadar kesin bir cevaba ihtiyac duydugumuzu sorgulamamiza olanak taniyor. Neden herkesin ulasmasi gereken tek bir dogru form olmali? Neden kisi, kesfedilip surekli gelistirilmesi gereken bir "daha iyi ben" arayisi icinde olmali?

Vitrin arkasinda yer alan bu kucuk dunya, izleyiciye kendi yansimalariyla birleserek iki farkli dunyayi ayni anda gorme imkani sunuyor. Joelehe, belki de gunumuz dunyasinda bir seyin sadece var olmasina izin vermenin bile radikal bir dusunce oldugunu hatirlatiyor.