Stubb ve Støre'nin Putin görüşmesine Danimarka'dan tepki

Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ve Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre, salı günü Rusya lideri Vladimir Putin ile telefon görüşmesi yaptı. Görüşmenin ardından iki lider, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ile de bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Batı Avrupa ülkelerinin liderleri, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik tam kapsamlı saldırı savaşının başladığı Şubat 2022'den bu yana genellikle Putin ile doğrudan temas kurmaktan kaçınıyordu.

Stubb, görüşmeye ilişkin yaptığı açıklamada, "Görüşme açık ve esaslıydı. Biz Rusya'nın komşu ülkeleriyiz. Bu savaşın sonucu doğrudan bizim ve tüm Avrupa'nın güvenliğini etkiliyor. Savaşı sona erdirmek doğrudan tartışmaları gerektiriyor" dedi.

Abu Dabi toplantısı ve Kremlin'in açıklamaları

Stubb'un ofisinden yapılan açıklamaya göre Putin ile görüşme, Abu Dabi'de yapılacak toplantılarla ilgiliydi. Zelenski cuma günü, Ukrayna, Rusya ve ABD müzakerecilerinin kasım başında teknik düzeyde toplantılar düzenlenmesi konusunda anlaştığını duyurmuştu. Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov da salı günü Putin'in Stubb ve Støre ile telefon görüşmesini doğruladı. Kremlin'e göre Putin, Avrupa Birliği ve NATO'nun "çatışmaya yönelik politikasının" çatışmayı uzattığını savundu ve barışın ancak Rusya'nın çıkarları tamamen ve koşulsuz olarak dikkate alınırsa mümkün olacağını vurguladı.

Stubb ve Støre, telefon görüşmesine kendi ülkelerinin liderleri olarak katıldıklarını ve tüm Avrupa adına konuşmadıklarını belirtti. İki lider, her iki Kuzey ülkesinin Ukrayna'ya uzun vadeli destek vermeye devam edeceğini ekledi. Geçen hafta Støre ve Stubb, Oslo'da ABD'nin özel temsilcisi Steve Witkoff ve Zelenski ile de görüşmüştü. Bu görüşme, Witkoff'un Putin ile birkaç saat süren görüşme yapmak üzere St. Petersburg'a gitmesinden bir gün önce gerçekleşti. Kremlin, Putin ile Witkoff arasındaki görüşmelerin ardından Rusya'nın kasım ayında ABD'nin arabuluculuğuyla Ukrayna ile barış müzakerelerine yeniden başlamaya hazır olduğunu açıklamıştı. Bu, Şubat ayından bu yana bu tür ilk görüşmeler olacak.

Danimarka ve İsveç'ten eleştiri

Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, salı günü Norveç ve Finlandiya liderlerinin Putin ile görüşmesini eleştirdi. Danimarka ulusal yayın kuruluşu DR'ye konuşan Frederiksen, "Norveç ve Finlandiya'nın bu girişimine çok şüpheyle yaklaşıyorum. Bu, bizden hiç kimseyle koordine edilmedi" dedi. Frederiksen, Stubb ve Støre'ye "tek başlarına" hareket etmelerini onaylamadığını ilettiğini de sözlerine ekledi. "Bu iki ülkenin bununla ne elde etmeyi umduğunu bilmiyorum. Daha önce de açıkça vurguladığımız gibi, başkalarının tek başına hareket ettiği durumlarda - örneğin Moskova'yı ziyaret etmek gibi - biz Avrupalıların birlik içinde hareket etmesi önemlidir" diye konuştu.

İsveç Başbakanı Ulf Kristersson ise Dagens Nyheter gazetesine yaptığı açıklamada, görüşmeyi önceden bilmediğini ve içeriğine dair bilgisi olmadığını söyledi. Kristersson, "Avrupa'nın birleşik sesini parçalamakla tehdit eden tartışmalar risklidir. Yine de burada tam olarak bunun yaşandığını iddia etmiyorum. Henüz neyin konuşulduğunu bilmiyorum" dedi. Kristersson, Rusya'nın Ukrayna'nın koşullarında barışa hazır olma isteğini artırmaya yardımcı olacak her türlü tartışmanın memnuniyetle karşılanacağını da sözlerine ekledi.

Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski, Stubb ve Støre ile Putin görüşmesinin ardından yaptığı telefon görüşmesinde, iki liderin görüşme hakkında bilgi verdiğini ve Ukrayna'nın diplomatik çabalarına desteklerini teyit ettiğini belirtti. Zelenski, "Alex ve Jonas, Rus liderine enerji ve altyapı sektörümüzde durumu daha az gergin hale getirmek için somut adımlar atılması gerektiğini açıkça ifade etti" dedi. Kasım ayında yapılması planlanan üçlü toplantıya (Ukrayna, ABD ve Rusya arasında) uzman düzeyinde hazırlıkların ele alındığını belirten Zelenski, Rusya ile komşu olan Finlandiya ve Norveç'in sağlam ve güvenilir güvenlik düzenlemelerine özel ilgi duyduğunu söyledi. Zelenski, barış için gerilimin azaltılması ve Rusya'nın savaşı uzatmayı bırakması gerektiğini vurguladı.

Estonya Dışişleri Bakanı Margus Tsahkna, Finlandiya ve Norveçli mevkidaşlarından görüşme hakkında bilgi aldığını açıkladı. Tsahkna, "Estonya için Rusya ile her temasta Avrupa'nın birliği ve Ukrayna'ya desteğin kararlılığı ile Rusya üzerindeki baskının devam etmesi önemlidir" dedi. Putin'in Batı'nın Ukrayna'ya desteğinin kırılabileceğini düşündüğünü belirten Tsahkna, "Putin'in barışa yönelmesi için bir neden yok, çünkü hem Rusya üzerindeki baskının hem de Ukrayna'ya desteğin aynı anda azalabileceği umudunu taşıyor. Putin zamanın kendi tarafında olduğuna inandığı sürece savaşı sürdürecek" diye konuştu.

Uluslararası Savunma Araştırmaları Merkezi Direktörü Kristi Raik de Finlandiya ve Norveç'in girişimine eleştirel yaklaşıyor. Raik, "Kimse Finlandiya ve Norveç'in Ukrayna veya Avrupa çıkarlarıyla çelişeceğini düşünmüyor, ancak sorun şu ki Rusya ile bu diyalogu kendi inisiyatifleriyle açmaları, Rusya'ya Avrupa'nın zayıf ve bölünmüş olduğuna dair bir işaret olarak görünebilir ve Rusya'yı kendi tutumlarını dayatmaya teşvik edebilir" dedi.