Sinijärvi'den kitap önerileri: Hollanda polisiyesinden bağışıklığa

Estonya Ulusal Kütüphanesi'nin kültür danışmanı Karl Martin Sinijärvi, bu kez iki kitabı okurlara öneriyor: Philipp Dettmer'in bağışıklık sistemini anlatan popüler bilim kitabı ile Hollandalı yazar Herman Koch'un romanı.

Sinijärvi'nin öneri listesinde Philipp Dettmer'in "Immuunsus. Sissevaade salapärasesse süsteemi, mis hoiab inimest elus" (Bağışıklık: İnsanı hayatta tutan gizemli sisteme bir bakış) adlı kitabı yer alıyor. Kitap Postimees Kirjastus tarafından yayımlanmış, çevirisini Tiina Randus yapmış.

Sinijärvi, kitabın dünya çapında büyük satış rakamlarına ulaşmasını şaşırtıcı bulmuyor. Ona göre insanlar yeni şeyler öğrenmek istiyor; merak olmasaydı insanlık da olmazdı. Ancak birçok kişi internette "bağımsız bilim insanları" imzasıyla dolaşan kuşkulu paragraflarla yetinmek istemiyor, derinlemesine bilimsel çalışmaları okumak için ise ne zaman ne de eğitim yeterli oluyor. İşte tam bu noktada popüler bilim devreye giriyor.

Sinijärvi'ye göre popüler bilimi üst düzeyde yazmak, edebiyatın en zor alt türlerinden biri. Şiirde ya da genel olarak kurmacada yazarın özgürlüğü zaman zaman neredeyse sınırsız olabiliyor; popüler bilimde ise durum böyle değil. Okunmayan popüler bilimin ise hiçbir anlamı olmazdı.

Bağışıklık sistemi edebiyat düzeyinde anlatılıyor

Sinijärvi, Dettmer'in kitabının neredeyse yüksek edebiyat düzeyinde yazıldığını, aynı zamanda bir gerilim romanı temposu taşıdığını ve konusuna hâkim olduğunu belirtiyor. Kitap, konulara ustalıkla bölünmüş, ikna edici görsel malzemeyle desteklenmiş ve iyi bir mizah duygusuyla kaleme alınmış.

Sinijärvi'nin kişisel favorileri arasında "Maailma suurim raamatukogu" (Dünyanın en büyük kütüphanesi) ve "Maitsvate retseptorite retseptid" (Lezzetli reseptörlerin tarifleri) başlıklı bölümler var. Ancak usta katilleri ya da parazit krallığını okumayı tercih edenlerin de olacağını kabul ediyor. Dettmer'in esprili benzetmelerden yana sıkıntısı yok. Böylece bağışıklık konusuna uzak duran bir okur bile zamanla ilgi duymaya başlıyor; belki biraz da olsa konuyu anlıyor. Saf merak ve okuma isteğiyle. Sinijärvi'ye göre bu, yılın en iyi popüler bilim kitabı olabilir.

Hollanda edebiyatından çok katmanlı bir roman

Listedeki ikinci kitap ise Herman Koch'un "Siseõu" (İç avlu) romanı. Pegasus tarafından yayımlanan kitabı Hollandacadan Kaari Antzon çevirmiş.

Sinijärvi, kitabı "çoküstü bir roman" olarak tanımlıyor: iç içe geçmiş pek çok hikâye var, bazıları çoktan yazılmış, bazıları ise henüz oluşum aşamasında. Romanda polisiye gerilim öğesi kuşkusuz mevcut, ancak edebiyatın arka planı, insan ilişkileri ve daha pek çok şey bundan daha ağır basıyor. Sinijärvi'ye göre sonuç, farklı zevklere sahip okurların beğenisini kazanacak nitelikte; herkes bu kitaptan kendine göre bir tat ve yeni bir katman çıkaracak.

Koch'un daha önce Estoncaya çevrilen ve yazarı dünya çapında üne kavuşturan "Õhtusöök" (Akşam yemeği) romanı Sinijärvi'nin zihninde pek iz bırakmamış. Sinijärvi bunu telafi etmek gerektiğini, kütüphanelerin zaten bunun için var olduğunu söylüyor. Hollanda edebiyatıyla karşılaşmaların şimdiye kadar hep olumlu deneyimler sunduğunu belirtiyor. Koch'un dünyaya sürprizlerle dolu bir kaleydoskop gibi bakan çok yönlü bakışı da bu çizgiyi sürdürüyor ve sıcak bir tavsiyeyi hak ediyor.