Silmet, AB'nin stratejik şirketler listesine girdi

Avrupa Komisyonu, Estonya'nın Sillamäe kentinde faaliyet gösteren metal işleme tesisi Silmet'i stratejik önem taşıyan işletmeler listesine ekledi. Bu statü, şirketin yatırımcı bulma şansını artırıyor ve AB bütçesinden finansman kaynaklarına erişimini kolaylaştırabiliyor. Silmet ise konuyla ilgili henüz bir açıklama yapmadı.

Avrupa Komisyonu'nun Estonya temsilciliği başkanı Ave Schank-Lukas, listeye alınmanın tek başına finansman kararı anlamına gelmediğini belirterek, bu statünün hem şirketin hem de potansiyel yatırımcıların üretimi yeniden yapılandırmak veya genişletmek için uygun finansman kaynaklarına yönelmesine yardımcı olacağını söyledi.

Rus hammaddesine bağımlılık sürüyor

Silmet, üretiminde Rusya'nın Solikamsk magnezyum fabrikasından (SMZ) gelen hammaddeyi kullanıyor. Estonya Dışişleri Bakanlığı dış ekonomik politika dairesi başkanı Kenneth Kopamees, tarihsel nedenlerle iki tesisin sıkı biçimde bağlı olduğunu hatırlattı: Silmet hammaddeyi işleyip arıtırken, Rus taraf tedarikçi konumundaydı. Kopamees'e göre mevcut teknolojik altyapıyla üretimi farklı bir hammaddeye uyarlamak kolay değil.

Estonya, bir önceki gün yeni AB yaptırım paketi görüşmelerinde Solikamsk magnezyum fabrikasının listeden çıkarılmasını sağladı. Amaç, Silmet'e yönelik tedarik zincirinin kesilmesini önlemekti; zira mevcut koşullarda tedarikçisiz kalan Estonya şirketinin faaliyetini sürdüremeyeceği değerlendiriliyor.

Ukrayna'daki geniş çaplı savaşın ardından Silmet, Rus hammaddesini tamamen ikame edemedi. Eski NPM Silmet geliştirme direktörü, şu an REEtec'te görev yapan Jane Paju, Estonya'nın doğal radyonüklid içeren hammaddelerin işlenmesine ilişkin yasal kısıtlamaları gevşetmesi hâlinde yeni ortaklar bulmanın mümkün olduğunu düşünüyor.

Paju'ya göre Estonya, bu tür malzemelere yönelik düzenlemeleri yeterince iyi yapılandıramadı. Mevcut kuralların aşırı tutucu ve katı olduğunu savunan Paju, Finlandiya, İsveç, Norveç ve Fransa örneklerinden ders çıkarılması gerektiğini belirtiyor. Ayrıca sanayi faaliyet izinlerinin veriliş biçiminin yeniden düşünülmesi gerektiğini vurguluyor: yürürlükteki Radyasyon Yasası'nın öngördüğü süreler bir röntgen cihazı için uygun olabilir, ancak bu koşullarla bir sanayi tesisi kurmak mümkün değil.

Yeni hammadde kaynaklarına geçiş, Silmet açısından ek bir üretim kompleksi inşasını gerektiriyor. Paju bu sürecin beş yıl veya daha uzun sürebileceğini tahmin ediyor. Yine de yatırımcı bulmanın gerçekçi olduğunu, büyük madencilik şirketlerinin bu tür hammaddelere ilgi duyduğunu ifade ediyor.

Estonya Dışişleri Bakanlığı, Rus tedarikçilere bağımlılığın sona erdirilmesi gerektiğini vurguluyor. Rus tedarikçiye yönelik yaptırım konusunun gelecek yıl yeniden gündeme gelebileceği belirtiliyor. Ancak o tarihe kadar Silmet'in üretimini dönüştürmeyi başaramaması hâlinde ne olacağı şu an için belirsizliğini koruyor.