Rusya'da zenginlerin savaş bağışı bütçe açığını azalttı

Rusya'nın en zengin isimleri, savaş döneminde "gönüllü" olarak nitelenen bağışlarla devlet harcamalarının yüzde birinden fazlasını karşıladı. Bütçe belgelerine göre bu yıl toplanan bağış miktarı 471 milyar rubleye (5 milyar eurodan fazla) ulaştı. Reuters'ın aktardığına göre bağışlar, mart ayında düzenlenen ve Devlet Başkanı Vladimir Putin'in de katıldığı bir toplantıda kararlaştırıldı.

Toplantıya Rusya'nın önde gelen iş insanları katıldı; katılımcıların büyük bölümü Batı yaptırımları listesinde yer alıyor. Katılımcıların tam listesi açıklanmadı. Putin, eylül ayında yaptığı açıklamada toplantının ardından devlete "yüz milyarlarca" ruble bağışlandığını belirtti.

Bütçe açığı ve bağışların etkisi

Rusya'nın bu yılki bütçe açığının gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yüzde 3,2'sine, yani 7,3 trilyon rubleye (77 milyar euro) ulaşması bekleniyor. Bağışlar olmasaydı açığın GSYH'nin yüzde 3,4'üne kadar çıkabileceği hesaplanıyor.

Kremlin'e göre bağış önerisini gündeme getiren ismi açıklanmayan bir iş insanı, birçok zengin Rus'un 1990'lı yıllarda devletle kurduğu ilişkiler sayesinde servet edindiğini, dolayısıyla şimdi bütçeye katkı sağlamakla yükümlü olduğunu savundu. Toplantının ardından Kremlin, katılımcılardan birinin "çok büyük bir meblağ" vermeye hazır olduğunu duyurdu ve Putin'in girişimi onayladığı bildirildi.

Bütçe belgelerinde "gönüllü tahsilat" olarak geçen bu gelir, olağanüstü kâr vergisinden elde edilen tutarı da aştı. Söz konusu vergiyi ağırlıklı olarak metal ve gübre üreticileri, ürünlerinin dünya piyasalarındaki yüksek fiyatlarından sağladıkları kâr üzerinden ödedi.

Yeni gelir arayışı ve planlanan vergi artışları

Ukrayna'daki savaş beşinci yılını doldurmaya yaklaşırken Rusya hükümeti alternatif gelir kaynakları arıyor. Hükümet, 2026 yılında son yıllarda özel şirketlerden el konulan varlıkların satışından 385 milyar ruble gelir elde etmeyi planlıyor. Bu adım, 1990'lı yıllardaki özelleştirme dalgasının ardından yürütülen daha kapsamlı bir varlık yeniden dağıtımı sürecinin parçası olarak değerlendiriliyor. El koyma işlemlerine gerekçe olarak yasa ihlalleri, yolsuzluk ve stratejik varlıkların yabancı sahiplere ait olması gösteriliyor.

Bütçe açığını kapatmak ve askeri ile güvenlik harcamalarını sürdürebilmek için hükümet 2025 yılında vergileri artırdı ve daha fazla borçlandı. Bu yıl söz konusu harcamaların tüm bütçe harcamalarının yüzde 38'ini oluşturması bekleniyor.

Hükümet önümüzdeki yıl için de yeni vergi artışları planlıyor ve vergi kaçırma şemalarıyla mücadeleye ağırlık verecek. Planlanan artışlardan birinin 2027'de ek 1 trilyon ruble gelir sağlaması bekleniyor; düzenleme, yüksek faiz oranlarının etkisiyle birçok kişi için önemli bir gelir kaynağı haline gelen banka mevduatı faiz gelirlerini kapsıyor.