Rusya'da Duma seçimlerinde usulsüzlük iddiaları

Rusya Federasyonu'nda Devlet Duması seçimleri için düzenlenen üç günlük oylama 20 Eylül'de sona erdi. Bu, Ukrayna'daki savaşın başlamasından bu yana ülkenin en üst yasama organı için yapılan ilk seçim oldu. Bağımsız gözlemciler oy verme sürecinde çok sayıda usulsüzlük yaşandığını bildirirken, resmi makamlar ihlallerin sınırlı olduğunu savunuyor.

Sınır bölgelerindeki oy verme işlemi 28 Ağustos'ta başlayıp 17 Eylül'e kadar sürdü. Aynı tarihlerde Ukrayna'nın ilhak edilen bölgelerinde yaşayanlar da oy kullandı. Seçmenler toplam 450 milletvekilini belirlemek için sandık başına gitti. Federal oy pusulasında "Yabloko" partisinin seçimden çıkarılmasının ardından 10 parti kaldı. 39 bölgede yerel yasama meclisi üyeleri, sekiz bölgede ise valiler seçildi.

Yetkililer: İhlaller sınırlı, süreç şeffaf

Rusya İnsan Hakları Komiseri Yana Lantratova seçimlerin demokratik ve açık geçtiğini savundu. Bölge temsilcilerinin sıcak hatlarına gelen başvuruların çoğunlukla bilgi amaçlı olduğu belirtildi. Merkez Seçim Komisyonu (CİK) da kitlesel ihlal tespit etmediklerini açıkladı; ancak bazı olayları kabul etmek zorunda kaldı. Komi Cumhuriyeti'ndeki bir sandıkta "Birleşik Rusya" için önceden işaretlenmiş 48 oy pusulası bulunduğu, Mari El'de ise güvenlik kamerasının sandığa oy pusulası atılmasını kaydettiği bildirildi. Bu pusulalar geçersiz sayıldı, üç komisyon üyesi görevden uzaklaştırıldı. CİK Başkanı Ella Pamfilova olayı "küstahlıkta sınır tanımayan" bir durum olarak nitelendirdi.

Bağımsız gözlemciler ise çok daha fazla ihlal olduğunu öne sürüyor. "Seçimler 2026 - Birlikte İzliyoruz" adlı bağımsız izleme platformu ile "Yabloko" partisinin verilerine göre ihlal sayısı yüzlerce. Bu ihlaller arasında gözlemcilerin ve komisyon üyelerinin sandıklardan yasa dışı şekilde çıkarılması, seçim komisyonu üyeleri ve polisin tehditleri, sahte belgelerle sandıkta bulunan gözlemciler, komisyon belgelerinin incelenmesinin ve çeşitli tutanak kopyalarının verilmesinin reddedilmesi, fotoğraf ve video çekim yasakları yer alıyor. Stavropol Kray'da gözlemciler, komisyonun sandıkta hareket etmelerini yasakladığını, ayrılan yerden bazı sandıkların ve kabinlerin görülmediğini bildirdi.

Moskova'da elektronik oylama şikayetleri

Moskova'da seçmenler elektronik oy pusulası kullanmaya zorlandıklarını şikayet etti. Sistemin kendisi de arızalar verdi. "Yabloko"ya göre bir sandıkta seçmen çevrimiçi oy kullanamadı: terminal kendisine zaten oy verdiğini söyledi, oysa seçmen hiçbir işlem yapmamıştı. Kendisine kağıt pusula da verilmedi; bu tür vakaların tek olmadığı belirtiliyor. Kemerovo Oblastı'nda bir gözlemci, sandıkta dağıtılan pusula sayısı ile oy kullanan sayısı arasında 700 fark tespit etti. Lipetsk Oblastı'nda bir kadın seçmen sandığa geldiğinde seçmen listesinde kendi imzasının oy vermiş gibi önceden atılmış olduğunu gördü.

20 Eylül öğleden sonra Duma seçimlerine katılım oranı yüzde 50'yi aştı. Resmi sonuçlar açıklanmadan önce uzmanlar, seçmen katılım verilerine bakıldığında beş yıl önceki Duma seçimlerine kıyasla ilk günde katılımın belirgin bir neden olmaksızın yüzde 10 puandan fazla arttığı 12 bölge tespit edildiğini söylüyor. İvanovo Oblastı'nda ilk gün katılım açıklanamayan bir şekilde yüzde 20 arttı. Novosibirsk ve Sverdlovsk oblastlarında en az iki sandıkta gözlemciler otobüslerle toplu seçmen taşındığını kaydetti; polisin buna müdahale etmediği belirtildi. İlk resmi sonuçların, sandıkların yerel saatle 21:00'de kapanacağı Kaliningrad Oblastı'ndaki oylamanın ardından açıklanması bekleniyor.