Rusya, savaş gölgesinde yeni Duma'yı seçiyor

Rusya, Ukrayna'ya yönelik tam kapsamlı savaşın başlamasından bu yana ilk kez yeni Devlet Duması'nı seçiyor. Seçim sonucuna dair belirsizlik neredeyse yok: iktidardaki Birleşik Rusya Partisi'nin çoğunluğu koruması bekleniyor. Savaş karşıtı Yabloko partisinin federal listesi ise seçimlerden çıkarıldı.

Rusya'daki tüm seçimler birbirine benziyor: başkanlık seçimlerini her zaman görevdeki başkan, parlamento seçimlerini ise ana parti kazanıyor. Politik Bilgi Merkezi Direktörü Aleksey Muhin'e göre temel senaryo, Birleşik Rusya'nın anayasal çoğunluğa ulaşması. Ancak Muhin, bunun toplumda bir şaşkınlık yaratabileceğini ve yetkililerin bunu açıklamak zorunda kalacağını belirtiyor.

Seçmenlerin olası şaşkınlığının nedeni basit. Siyaset bilimci İvan Preobrajenski, bu seçimleri "özel seçim operasyonu" olarak nitelendiriyor ve elektronik oylamanın hiç kimse tarafından denetlenmediğini, bilgisayarda birkaç tuşla oy sayılarının ve partilerin değiştirilebileceğini söylüyor. Preobrajenski'ye göre seçimler, Yabloko partisinin kaydının iptal edilmesiyle fiilen sona erdi. Gerçek bir seçim olsaydı ana konunun savaş olması gerekirdi, ancak savaş bu seçimlerin konusu değil; tartışılması fiilen yasak.

Yabloko'nun seçimden çıkarılması ve muhalefetin durumu

Yabloko başlangıçta seçimlere katılmak üzere kaydedilmişti, ancak kısa süre sonra Yüksek Mahkeme kararıyla oy pusulasından çıkarıldı. Parti lideri Nikolay Rıbakov o dönemde "Bizi seçimden çıkardılar çünkü biz barış ve özgürlükten yanayız. Bizi seçimden çıkaranlar ise karşıt siyasi yönelimi temsil ediyor" demişti. Kremlin'e yakın siyaset bilimciler Yabloko'nun popülaritesini uzun süre önce yitirdiğini savunuyor. Muhin, katılsaydı bile başarılı olamayacağını, yüzde 2-3 civarındaki oyunun değişmeyeceğini öne sürüyor.

Ancak siyaset bilimci Fyodor Kraşeninnikov'a göre yüzde 2-3 bile resmi Rus dünya görüşüne uymuyor. Ona göre savaş karşıtlarının birleşebileceği sembolik bir merkez olmamalı; toplumda savaşa karşı insanların varlığını gösterecek bir parti bulunmamalı.

Yine de Rusya'da savaşa karşı insanlar var. Yabloko'nun seçim komisyonu tarafından henüz seçimden çıkarılmayan az sayıdaki adayından biri olan Polina Lermant, 2022'den bu yana sosyolojik şirketlerin anketlerinde "askeri özel operasyona" ilişkin tutum sorusunda barış görüşmelerine geçilmesi gerektiğini söyleyenlerin oranının arttığını belirtiyor. Lermant'a göre bu oran yıl başında yüzde 30-40 iken şimdi yüzde 50'nin üzerinde.

Lermant'ın parti arkadaşlarından bazıları, örneğin Lev Şlosberg, savaş karşıtı tutumları nedeniyle hapis cezası aldı. Lermant, Moskova'da bir meslektaşının gözaltına alındığını ve seçim komisyonunda görevden alınmasıyla ilgili duruşmasının olacağını söylüyor. Korktuğunu, ailesinin ve eşinin kendisi için endişelendiğini dile getiriyor.

Rusya'da yaşayan Muhin'e göre Yabloko'nun potansiyel seçmenleri artık başka bir partiye oy verebilir. Ancak Çekya'da yaşayan Preobrajenski, tüm partilerin savaş yanlısı olduğunu ve bu anlamda Birleşik Rusya'dan farkı olmadığını vurguluyor. Preobrajenski'ye göre bu seçim gösterisi, insanları seçim bağlamında tek bir şeyin, savaşın sona ermesinin endişelendirdiğini ortaya koydu; ancak bu konuyu tartışmalarına izin verilmiyor ve bu konuda protesto etmeye de hazır değiller.

Muhin, sokak protestosu olasılığına ilişkin olarak yerel bir protestonun olabileceğini, kitlesel bir protesto beklemediğini söylüyor. Bunun sadece baskılar nedeniyle değil, sokaklara çıkıp olay çıkaran kesimin Rusya'da artık bulunmaması nedeniyle de böyle olduğunu belirtiyor.

Geçen çarşamba Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin seçmenlere oy çağrısı yaptı. Putin, "Seçiminiz ve iradeniz, askerlerimizin arkasında milyonlarca insan olduğunu, ortak değerler, tarihsel hafıza ve vatana sevgiyle birleşmiş bir halk olduğumuzu yeniden gösterecek" dedi. Putin'in sözlerine göre askerlerin arkasında milyonlarca insan varsa, belki kendileri de cepheye gider mi? Seçimlerden sonra yeni bir mobilizasyon dalgası geleceğine dair söylentiler aylardır dolaşıyor. Kraşeninnikov, Putin'in kitlesel mobilizasyon ilan etmek isteseydi bunu seçim öncesinde veya bir ay önce yapabileceğini, bunun seçim kampanyasını etkilemeyeceğini, seçimlerin yine de Birleşik Rusya'nın zaferiyle sonuçlanacağını söylüyor.