Raivo Kelomees'in yeni kitabı dijital çağda çağdaş sanatı ele alıyor

Sanat tarihçisi, sanatçı ve Pallas Yüksek Sanat Okulu medya tasarımı bölümü profesörü Raivo Kelomees'in "Çağdaş Sanat Dijital Çağda" adlı kitabı yayımlandı. Kitap, Pallas Yüksek Sanat Okulu'nun yayın serisi kapsamında okuyucuyla buluştu.

Kelomees'in kitabı, 1990'ların başından günümüze kadar uzanan ve hem Estonya hem de uluslararası sanat açısından önemli bir dönemi özetliyor. Eser, dijital ve teknolojik sanatın gelişimini ele almakla kalmıyor; özellikle dijitalleşmenin sanatçı, sanat eseri, izleyici ve genel olarak sanatsal etkinlik anlayışını nasıl değiştirdiğini sorguluyor.

Dijital Sanat Artık Ayrı Bir Alan Değil

Kitabın temel tezlerinden biri, dijital teknolojinin artık ayrı bir sanat alanı oluşturmadığı, aksine resimden fotoğrafa, enstalasyonlardan performans sanatına ve biyo-sanata kadar tüm sanatsal pratiklere işlemiş olduğudur. Bu nedenle yazar, dijital sanatı kapalı bir olgu olarak değil, çağdaş sanatın daha geniş dönüşümünün bir parçası olarak ele alıyor.

Kitap, yazarlık, yetenek, melezlik, etkileşimlilik, eleştirellik ve alternatiflik olmak üzere altı kavram etrafında kurgulanmış. Bu kavramlar aracılığıyla algoritmik ve üretken sanat, sanal ve etkileşimli ortamlar, biyo-duyusal sanatsal pratikler, net sanatı, yapay zeka ve sanat ile teknoloji arasındaki ilişkiler ele alınıyor.

Tarihsel Bakış 1990'lardan Öteye

Kelomees, kitabında şu ifadelere yer veriyor: "İzleyicinin davranışına gerçek zamanlı olarak tepki veren teknik bir düzenek olan sanat eseri, izleyiciyle etkileşim içinde fiziksel-performatif bir bütün haline gelir." Kitaptaki tarihsel bakış ise 1990'lardan daha eskiye uzanıyor. Dijital sanatın gelişimi, daha önceki sibernetik, elektronik, sistem ve katılımcı sanat pratikleriyle ilişkilendiriliyor ve dijital görsel teknolojilerin öncüleri sanat tarihinin daha derinlerinde aranıyor. Böylelikle Estonya dijital sanatı, uluslararası bir gelişim öyküsüne yerleştiriliyor. Kelomees'e göre 1990'lar, Estonya için yerel sanatın Batı sanatıyla eşzamanlı işlediği ilk dönem oldu.

Kitabın çıkış noktası paradoksal bir gözleme dayanıyor: Yazar, kitabı yazdığı sırada "dijital sanatta çemberin kapandığını ve teknolojiler ile temaların yeniliğinin tükendiğini" hissettiğini belirtiyor. Bugün ise bu durum yeni bir soruya dönüşmüş durumda. Eğer tüm sanat dijitalleşmeyle nüfuz ettiyse, artık yalnızca "dijital sanat nedir" diye sormak anlamlı değil. Asıl sorulması gereken soru, dijital çağda sanatın nasıl bir hal aldığıdır.