Rail Balticu maliyeti 23,8 milyar euroya ulaştı, AB bütçe tartışması büyüyor

Brüksel merkezli yayın Euractiv'in haberine göre, Baltık ülkelerini birbirine bağlayacak Rail Balticu demiryolu projesinin maliyeti hızla arttı ve bu projenin finansmanı, Avrupa Birliği'nin (AB) bir sonraki uzun vadeli bütçesinde tartışma konusu haline gelebilir. Projenin maliyeti 2017'de 5,8 milyar euro olarak tahmin edilirken, 2024'te bu rakam 23,8 milyar euroya ulaştı. Avrupa Sayıştayı, yaklaşık 24 milyar euroluk maliyetin nihai olmayabileceği uyarısında bulundu.

AB, bir sonraki uzun vadeli bütçesi için müzakere ederken, Baltık ülkeleri Rail Balticu finansmanının sürmesi konusunda endişeli. Proje büyük ölçüde AB fonlarına bağımlı ve ana finansman mekanizması Avrupa Birleşme Fonu (CEF) olarak öne çıkıyor. Euractiv, Avrupa Komisyonu'nun projenin yavaş ilerlemesi nedeniyle zaman zaman fonlarda kesinti yapmakla tehdit ettiğini yazdı. Öte yandan Estonya, Letonya ve Litvanya, daha önceki bütçe müzakerelerinde Rail Balticu finansmanının kendileri için "kırmızı çizgi" olduğunu, yani bu konuda taviz vermeye hazır olmadıklarını açıkça belirtmişti.

Baltık ülkeleri savunma ve bağlantı vurgusu yapıyor

Litvanya Dışişleri Bakanlığı'nda üst düzey bir yetkili olan Sigitas Mitkus, Euractiv'e yaptığı açıklamada, güvenlik ve savunma harcamalarının bağlantısallık ve askeri hareketliliği de kapsaması gerektiğini, Rail Balticu gibi projeleri örnek gösterdi. Mitkus, "Hesaplamalarımıza göre, tüm Baltık ülkelerinin Rail Balticu projesini tamamlaması için yaklaşık 10 milyar euroya ihtiyaç var" dedi.

Lobi grubu Transport & Environment (T&E) verilerine göre Rail Balticu, 2021-2023 yılları arasında CEF'in demiryolu taşımacılığı fonlarının neredeyse beşte birini oluşturdu ve programın en çok desteklenen projesi oldu. T&E demiryolu politikası yetkilisi Carlos Rico, finansman açığının büyük ölçüde AB fonlarıyla kapatılması gerekeceğini, ancak bunun diğer gelecek demiryolu projeleri için daha az para kalabileceği anlamına gelebileceğini söyledi.

Komisyon, 2028-2034 dönemine ilişkin iki trilyon euroluk bütçe önerisinde, doğu kanadındaki değişen güvenlik ortamını kabul etti. Ulaştırma ve askeri hareketlilik için 51,5 milyar euro ayrılırken, bunun 17,65 milyar eurosunun askeri hareketliliğe gitmesi öngörülüyor. Euractiv'e göre askeri hareketliliğe mevcut bütçeye kıyasla daha fazla kaynak ayrılmasına rağmen, ülkeler arasında fon yarışı yoğun. 2024 CEF başvurularında projelerin finansman ihtiyacı mevcut bütçeyi 6,6 kattan fazla aştı.

Bu nedenle Rail Balticu için kritik soru, 2027 sonrasında CEF bütçesinin ne kadar olacağı ve demiryolu projesinin bundan ne kadar pay alabileceği. RB Rail'in finans stratejisi şefi Pēteris Celms, "Kısıt, CEF finansmanının sınırlı, rekabetin çok yoğun ve AB bütçe döngülerine bağlı olması; bu döngüler böylesi büyüklükteki bir projenin en verimli inşaat takvimiyle örtüşmeyebilir" değerlendirmesini yaptı.